ಯುನಿಸೆಫ್ (UNICEF) ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣೆಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ, ಯೋಜನೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕೊಡುಗೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಟಸ್ಥ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ.
ಯುನಿಸೆಫ್ (UNICEF – United Nations Children’s Fund) ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯಡಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. 1946ರಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿತವಾದ ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಉದ್ದೇಶ ಯುದ್ಧದ ಬಳಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ನೆರವು ಒದಗಿಸುವುದಾಗಿತ್ತು. ಇಂದಿಗೆ ಯುನಿಸೆಫ್ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಸುಮಾರು 190 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳು, ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಸುಧಾರಣೆಯ ಕಡೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದೆ.
ಮೂಲ ಗುರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಪಧ್ಧತಿ
ಯುನಿಸೆಫ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಯ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳ ಘೋಷಣಾಪತ್ರ (CRC) ಆಧಾರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ಪ್ರಮುಖ ಗಮನಾರ್ಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳು ಇವು:
1. ಮಕ್ಕಳ ಆರೋಗ್ಯ: ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಪೊಲಿಯೊ, ಮಲೇರಿಯಾ, ನ್ಯುಮೋನಿಯಾ, ಡಯೇರಿಯಾ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತಿಬಂಧಕ ರೋಗಗಳಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಆಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಲಸಿಕಾ ಅಭಿಯಾನಗಳನ್ನು ಹಮ್ಮಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ತಾಯಿ ಹಾಗೂ ಶಿಶುವಿನ ಪೌಷ್ಠಿಕತೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುವ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.
2. ಶಿಕ್ಷಣ: ಮೂಲಭೂತ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಎಲ್ಲ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಹಿಂದುಳಿದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಲಾ ಪ್ರವೇಶ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕೆ ಮತ್ತು ಸಮಾನ ಅವಕಾಶಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕಡು ಬಡತನದ ಮಕ್ಕಳಿಗೂ ತಲುಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಿದೆ.
3. ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆ : ಬಾಲವಿವಾಹ, ಮಾನವ ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ಮತ್ತು ಶೋಷಣೆ ವಿರುದ್ಧ ಜಾಗೃತಿ ಮೂಡಿಸುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮುಲಾಜಿಲ್ಲದೆ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡಬಲ್ಲುದಾಗಿದೆ. ಸಂಕಷ್ಟಪೂರ್ಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ತುರ್ತು ನೆರವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಯತ್ನ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
4. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆರವು :ಪ್ರಕೃತಿ ವಿಕೋಪ, ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಸಾಂಕ್ರಾಮಿಕ ರೋಗಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬದುಕುಳಿವಿಗಾಗಿ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ತೆರೆಯಲು, ಸ್ವಚ್ಛತೆ ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೈ ಜೋಡಿಸುತ್ತದೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಯುನಿಸೆಫ್ನ ಪಾತ್ರ : ಭಾರತ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮಕ್ಕಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಯುನಿಸೆಫ್ ತನ್ನ ಹಲವಾರು ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನುಷ್ಠಾನಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ:
- ಮಿಷನ್ ಇಂದ್ರಧನುಷ್ (Mission Indradhanush ಸೇರಿದಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಲಸಿಕಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಹಾಯ
- ಪೋಷಕಾಂಶ ಕೊರತೆ ನಿರ್ವಹಣೆ, ಗರ್ಭಿಣಿಯರಿಗೆ ಮತ್ತು ಪುಟ್ಟ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಪೌಷ್ಠಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ
- ಕಿಶೋರ್–ಕಿಶೋರಿಯರ ಆರೋಗ್ಯ (RKSK) ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಕೈಜೋಡಿಕೆ
- ಶಾಲಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಗುಣಮಟ್ಟ ಸುಧಾರಣೆ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಕಲಿಕಾ ವಿಸ್ತರಣೆ
- ಸೈಬರ್ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಮಕ್ಕಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂಸೆ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಜಾಗೃತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಹಲವು ಸಚಿವಾಲಯಗಳು, ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯುನಿಸೆಫ್ ಸಹಕರಿಸಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಧನಸಹಾಯ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ: ಯುನಿಸೆಫ್ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸರ್ಕಾರಗಳು, ಖಾಸಗಿ ದಾನಿಗಳು, ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದಿಂದ ದೊರೆಯುವ ಸ್ವಯಂಪ್ರೇರಿತ ಧನಸಹಾಯದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ. ಧನಸಹಾಯದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪಾರದರ್ಶಕವಾಗಿ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವುದು ಅದರ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಸವಾಲುಗಳು : ಯುದ್ಧ ಹಾಗೂ ರಾಜಕೀಯ ಅಶಾಂತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವಾಗ, ಪೌಷ್ಠಿಕತೆ ಹಾಗೂ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ದೇಶ-ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ಅಸಮಾನತೆ ಉಂಟಾದಾಗ, ಜಾಗತಿಕ ಹಣಕಾಸು ಅಭಾವ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಸೀಮಿತತೆ ಇರುವಾಗ ಯುನಿಸೆಫ್ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಸಂಸ್ಥೆ ತನ್ನ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕರಿಸುತ್ತಿದೆ.
ಯುನಿಸೆಫ್, ಜಗತ್ತಿನ ಮಕ್ಕಳ ಹಕ್ಕುಗಳು ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ಪ್ರಮುಖ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಆರೋಗ್ಯ, ಶಿಕ್ಷಣ, ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳ ನೆರವಿನಂತ ಹಲವಾರು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಇರುವಿಕೆಯಿಂದಾಗಿ ಕೋಟ್ಯಾಂತರ ಮಕ್ಕಳ ಬದುಕನ್ನು ಬೆಳಗಿಸಲು ಸಹಾಯಮಾಡಿದೆ.
ಜಾಗತಿಕ ಮಕ್ಕಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಯುನಿಸೆಫ್ , ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಸರ್ಕಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಹಕಾರ ಮುಂದುವರಿಸಬೇಕಿದೆ.