ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಬಗ್ಗೆ ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. ಸಾಮಾಜಿಕ ಜಾಲತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ “ಯಾರು ಹೆಚ್ಚು ವಿದೇಶಕ್ಕೆ ಹೋದರು?”, “ಯಾರ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಲಾಭವಾಯಿತು?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.
ಆದರೆ ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೋಡಿ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಧಾನಿಯ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನಿ ಒಂದು ದೇಶಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಹೋಗಿರಬಹುದು; ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನಿ ಒಂದೇ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಐದು ದೇಶಗಳಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿರಬಹುದು. ಕೆಲವರು ಯುದ್ಧ ತಡೆಯಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವರು ಅಣು ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ, ಕೆಲವರು ವ್ಯಾಪಾರ ಹೂಡಿಕೆ ಸೆಳೆದಿದ್ದಾರೆ.
ಆದ್ದರಿಂದ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ಅಳೆಯುವಾಗ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕು.
- ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳ (Tours) ಸಂಖ್ಯೆ
- ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ದೇಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
- ಆ ಪ್ರವಾಸದಿಂದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ದೊರೆತ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಹಾಗೂ ಭದ್ರತಾ ಲಾಭ
ಭಾರತದ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಹೋಲಿಕೆ
| ಪ್ರಧಾನಿ | ಅಧಿಕಾರಾವಧಿ | ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳು* | ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ದೇಶಗಳು | ಪ್ರಮುಖ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಧನೆ |
|---|---|---|---|---|
| ಜವಹರ್ ಲಾಲ್ ನೆಹರೂ | 1947–1964 | ಸುಮಾರು 70 | 40ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು | ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಚಳವಳಿ (Non-Aligned Movement), ಪಂಚಶೀಲ ತತ್ತ್ವ |
| ಲಾಲ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಶಾಸ್ತ್ರಿ | 1964–1966 | 8–10 | ಸೀಮಿತ | ತಾಷ್ಕೆಂಟ್ ಒಪ್ಪಂದ |
| ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ | 1966–1977, 1980–1984 | ಸುಮಾರು 113 | 60ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು | ಇಂಡೋ-ಸೋವಿಯತ್ ಶಾಂತಿ,ಸ್ನೇಹ, ಸಹಕಾರ ಒಪ್ಪಂದ, ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ವಿಮೋಚನೆಗೆ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಬೆಂಬಲ |
| ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ | 1977–1979 | ಸೀಮಿತ | — | ನೆರೆ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಸುಧಾರಣೆ |
| ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ | 1984–1989 | ಸುಮಾರು 48 | 30ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು | ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಸಾರ್ಕ್ ಸಹಕಾರ |
| ಪಿ.ವಿ. ನರಸಿಂಹ ರಾವ್ | 1991–1996 | ಸುಮಾರು 35 | 25ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು | ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣದ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಪರ್ಕ |
| ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ | 1998–2004 | 31 | ಸುಮಾರು 25 | ಲಾಹೋರ್ ಘೋಷಣೆ, ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಬಲವರ್ಧನೆ |
| ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ | 2004–2014 | 73 (ಅಧಿಕೃತ PMO) | 46 | ಭಾರತ-ಅಮೆರಿಕ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಒಪ್ಪಂದ, ಜಿ20ಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪ್ರಭಾವ ವೃದ್ಧಿ |
| ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ (ಜುಲೈ 2026ರವರೆಗೆ) | 2014–ಪ್ರಸ್ತುತ | ಸುಮಾರು 100+ | ಸುಮಾರು 80 | ಕ್ವಾಡ್, ಜಿ೨೦ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣ, ಮುಕ್ತ ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು, ಇಂಡೋ-ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಸಹಕಾರ |
* ಕೆಲವು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಅಧಿಕೃತ PMO ದಾಖಲೆಗಳು; ಆರಂಭಿಕ ಪ್ರಧಾನಿಗಳ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸಂಗ್ರಹಗಳ ಆಧಾರದ ಅಂದಾಜುಗಳಾಗಿವೆ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ
ಯಾರ ಸಾಧನೆ ಏನು?
ನೆಹರು ಯುಗ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಗುರುತನ್ನು ತಂದುಕೊಡುವುದು ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಅಲಿಪ್ತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಚಳವಳಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಶೀಲ ತತ್ವಗಳು ಭಾರತದ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಅಡಿಪಾಯವಾದವು.
ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ
1971ರ ಯುದ್ಧದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಭದ್ರತೆ ಒದಗಿಸಿದರು. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿತು.
ನರಸಿಂಹ ರಾವ್
ಆರ್ಥಿಕ ಉದಾರೀಕರಣದ ಬಳಿಕ ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಸಹಭಾಗಿತ್ವಕ್ಕೆ ಭಾರತದ ಬಾಗಿಲು ತೆರೆಯುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರು.
ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ
ಪೋಖ್ರಾನ್ ಅಣು ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ನಂತರ ಭಾರತ ಎದುರಿಸಿದ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸಿದರು. ಲಾಹೋರ್ ಬಸ್ ಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಯುದ್ಧ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಜಾಗತಿಕ ಬೆಂಬಲ ದೊರಕುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು.
ಡಾ. ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್
ಅವರ ವಿದೇಶಾಂಗ ನೀತಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಮೈಲಿಗಲ್ಲು ಭಾರತ–ಅಮೆರಿಕಾ ನಾಗರಿಕ ಅಣು ಒಪ್ಪಂದ. ಇದರಿಂದ ದಶಕಗಳ ಅಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಸಡಿಲವಾದವು ಮತ್ತು ಜಾಗತಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾತ್ರ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು.
ನರೇಂದ್ರ ಮೋದಿ
ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳು, ಬಹು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಭೇಟಿಗಳು, ಕ್ವಾಡ್, ಜಾಗತಿಕ ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಜಿ20 ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ, ರಕ್ಷಣಾ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಸಹಕಾರ, ಉತ್ಪಾದನಾ ಹೂಡಿಕೆ ಆಕರ್ಷಣೆ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಚಟುವಟಿಕೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ದೇಶೀಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಆದ್ಯತೆ ಕುರಿತು ರಾಜಕೀಯ ಚರ್ಚೆಯೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ನಡೆದಿದೆ. ಈ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯೇ ಯಶಸ್ಸಿನ ಮಾನದಂಡವೇ?
ಇಲ್ಲ.
ಒಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನಿ 100 ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ ನಾಯಕ ಎಂಬುದೂ ಸತ್ಯವಲ್ಲ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಪ್ರಧಾನಿ ಕಡಿಮೆ ಪ್ರವಾಸ ಮಾಡಿದರೆ ಅವರು ಕಡಿಮೆ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಎಂಬುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ.
ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸದ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಅಳೆಯಬೇಕಾದರೆ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬೇಕು:
- ಎಷ್ಟು ಹೂಡಿಕೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು?
- ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಪಾರ ಒಪ್ಪಂದಗಳು ಜಾರಿಯಾದವು?
- ಭಾರತದ ಭದ್ರತೆಗೆ ಏನು ಲಾಭವಾಯಿತು?
- ವಿದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಭಾರತೀಯರಿಗೆ ಏನು ನೆರವಾಯಿತು?
- ಭಾರತದ ಜಾಗತಿಕ ಪ್ರಭಾವ ಎಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಯಿತು?
- ಘೋಷಣೆಗಳು ನಂತರ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬಂದವೆಯೇ?
ವಿದೇಶ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲನೆಗೆ ಒಳಪಡುವ ವಿಷಯ. ಸರ್ಕಾರವು ಅದರ ಉದ್ದೇಶ, ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಫಲಿತಾಂಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಕೇವಲ ಪ್ರವಾಸಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ರಾಜಕೀಯ ಆಯುಧವಾಗಿ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಅವುಗಳಿಂದ ದೇಶಕ್ಕೆ ಉಂಟಾದ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ರಾಜತಾಂತ್ರಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಭದ್ರತಾ ಲಾಭಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಮತೋಲಿತ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೇ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗೆ ಸಹಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
