ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿಯ ವೆಚ್ಚದಿಂದ ಸರ್ಕಾರಿ ನೇಮಕಾತಿಯ ಆಯ್ಕೆಪಟ್ಟಿವರೆಗೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಆದೇಶಗಳವರೆಗೆ ಅನೇಕ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ಕೇಳಬಹುದು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಆನ್ಲೈನ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಒನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಈ ಅವಕಾಶ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭವಾಗಿದೆ.
ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಕೆಲಸ ಏಕೆ ವಿಳಂಬವಾಯಿತು? ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯಿತಿಗೆ ಬಂದ ಅನುದಾನ ಯಾವ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಖರ್ಚಾಯಿತು? ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಹಣ ಮಂಜೂರಾಯಿತು? ಸರ್ಕಾರಿ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಆಯ್ಕೆಪಟ್ಟಿ ಯಾವ ಮಾನದಂಡದ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧವಾಯಿತು? ಇಂತಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವಾಗ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ನೆರವಾಗುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾನೂನು ಸಾಧನವೇ ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆ – Right to Information Act, 2005.
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ನಲ್ಲಿ ಆರ್ಟಿಐ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಲಭಗೊಳಿಸುವ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಅಂಚೆ ಅಥವಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಎರಡು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಳೂರು ಒನ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಒನ್ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಒನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ನೆರವು ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಎಂದರೇನು?
ಮಾಹಿತಿ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳ ಬಳಿ ಇರುವ ದಾಖಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಾಗರಿಕರು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು, ಆದೇಶಗಳು, ಕಡತಗಳಲ್ಲಿರುವ ದಾಖಲೆಗಳು, ಕಾಮಗಾರಿಗಳ ವಿವರಗಳು, ವೆಚ್ಚದ ಲೆಕ್ಕಪತ್ರಗಳು, ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಯೋಜನೆಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕಾನೂನಿನ ಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಕೇಳಬಹುದು.
ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು. ಸರ್ಕಾರದ ಹಣ ಜನರ ತೆರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ. ಅದನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದು ನಾಗರಿಕರ ಹಕ್ಕಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.
ಆರ್ಟಿಐ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಹೇಳಬೇಕೇ?
ಬೇಡ. ಕಾಯ್ದೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್ 6(2) ಪ್ರಕಾರ ಮಾಹಿತಿ ಕೇಳುವವರು ಆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಏಕೆ ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬ ಕಾರಣ ನೀಡಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾದ ವಿವರಗಳನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಅನಗತ್ಯ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವಂತಿಲ್ಲ. ಅರ್ಜಿಯನ್ನು ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿಯೂ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು; ಸಂಬಂಧಿತ ಪ್ರದೇಶದ ಅಧಿಕೃತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಕಾಯ್ದೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ಅರ್ಜಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವ ಮಾಹಿತಿ ಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಬೇಕು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ರಸ್ತೆ ಕಾಮಗಾರಿ ವಿಳಂಬವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಕೇವಲ ದೂರು ನೀಡುವ ಬದಲು, ಆ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಮಂಜೂರಾದ ಹಣ, ಟೆಂಡರ್, ಕಾರ್ಯಾದೇಶ, ಅಳತೆ ಪುಸ್ತಕ, ಪಾವತಿ ವಿವರ ಮತ್ತು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು.
ಯಾವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು?
ಒಂದು ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗದಿದ್ದರೆ ಈ ರೀತಿಯ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು:
- ಆ ಕಾಮಗಾರಿಗೆ ಮಂಜೂರಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಅನುಮೋದನೆಯ ಪ್ರತಿ.
- ತಾಂತ್ರಿಕ ಅನುಮೋದನೆ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚದ ಪ್ರತಿ.
- ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕಟಣೆ ಮತ್ತು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ನೀಡಿದ ಕಾರ್ಯಾದೇಶ.
- ಕಾಮಗಾರಿಯ ಅಳತೆ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿನ ಸಂಬಂಧಿತ ಪುಟಗಳು.
- ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಪಾವತಿಸಿದ ಬಿಲ್ ಮತ್ತು ಹಣದ ವಿವರ.
- ಕಾಮಗಾರಿ ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ನೀಡಿದ ಪ್ರಮಾಣಪತ್ರ ಅಥವಾ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿ.
ಇದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ಹುದ್ದೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ, ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳು, ಪ್ರಕಟಿತ ಮಾನದಂಡಗಳು ಮತ್ತು ಲಭ್ಯವಿರುವ ಆಯ್ಕೆಪಟ್ಟಿಗಳ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿನಾಯಿತಿಗಳು ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು.
ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಅಂಶ: ಆರ್ಟಿಐ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇರುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಕೇಳಬಹುದು. ಅಧಿಕಾರಿಯಿಂದ ಹೊಸ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು, ಅಭಿಪ್ರಾಯ ನೀಡಲು ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ದೂರಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ನೀಡಲು ಒತ್ತಾಯಿಸುವುದು ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಉದ್ದೇಶವಲ್ಲ. ದೂರು ಪರಿಹಾರಕ್ಕಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿತ ಇಲಾಖೆಯ ದೂರು ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಅಥವಾ ಸೇವಾ ಖಾತರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಳಸಬೇಕು.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಹೊಸ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರವು ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8, 2026ರಂದು ಹೊರಡಿಸಿದ ಆದೇಶದ ಪ್ರಕಾರ, ಸರ್ಕಾರಿ ಇ-ಆಡಳಿತ ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದ EDCS ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಟಿಐ ಅರ್ಜಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಥಮ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ನೆರವು ನೀಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರು ಸ್ವತಃ ಆನ್ಲೈನ್ನಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು; ಅಥವಾ ಬೆಂಗಳೂರು ಒನ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಒನ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮ ಒನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳ ಮೂಲಕ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯಬಹುದು.
ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಅಂಚೆ ಅಥವಾ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವು ಎರಡು ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಆನ್ಲೈನ್ ಪೋರ್ಟಲ್ನಲ್ಲಿ ನೋಂದಾಯಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಕಟಿಸಿದೆ. ಅರ್ಜಿದಾರರಿಗೆ ನೋಂದಣಿ ಸಂಖ್ಯೆ ದೊರೆಯುವುದರಿಂದ ಅರ್ಜಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಲು ಸುಲಭವಾಗುತ್ತದೆ.
ಸೇವಾ ಕೇಂದ್ರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವಾಗ ಆರ್ಟಿಐ ಕಾಯ್ದೆಯಡಿ ವಿಧಿಸುವ ಶುಲ್ಕ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರದ ಸೇವಾ ಶುಲ್ಕವನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಬೇಕು. ಸ್ಕ್ಯಾನಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಮುದ್ರಣದ ಶುಲ್ಕಗಳೂ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದು. ರಸೀದಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಮೊತ್ತಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಪಡೆಯುವುದು ಉತ್ತಮ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ಅಧಿಕೃತ ಆರ್ಟಿಐ ಪೋರ್ಟಲ್: rtionline.karnataka.gov.in
ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆಗಳು ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಿ ಮಾಡಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ. ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯದ ಇಲಾಖೆಗೆ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು ಈ ಪೋರ್ಟಲ್ ಬಳಸಬಾರದು ಎಂದು ಪೋರ್ಟಲ್ ಸ್ಪಷ್ಟ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಅಂತಹ ಅರ್ಜಿಗಳು ಹಿಂತಿರುಗುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.
ಉತ್ತರ ಬರಲು ಎಷ್ಟು ಸಮಯ ಬೇಕು?
ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅರ್ಜಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ದಿನದಿಂದ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು ಅಥವಾ ಕಾನೂನಿನಡಿ ನಿರಾಕರಣೆಯ ಕಾರಣ ತಿಳಿಸಬೇಕು. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಜೀವ ಅಥವಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು 48 ಗಂಟೆಗಳೊಳಗೆ ಒದಗಿಸಬೇಕು. ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡದಿದ್ದರೆ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಅದನ್ನು ನಿರಾಕರಣೆಯಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದು.
ಮಾಹಿತಿ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿದ್ದರೆ, ತಪ್ಪಾಗಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಉತ್ತರ ಬರದಿದ್ದರೆ, ಸಂಬಂಧಿತ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಪ್ರಥಮ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಅಧಿಕಾರಿಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ 30 ದಿನಗಳೊಳಗೆ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿಯೂ ಪರಿಹಾರ ದೊರೆಯದಿದ್ದರೆ ರಾಜ್ಯ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗಕ್ಕೆ ಎರಡನೇ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಸಲ್ಲಿಸಲು 90 ದಿನಗಳ ಕಾಲಾವಕಾಶವಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದ ರಾಜ್ಯ ಇಲಾಖೆಗಳ ಸಂಬಂಧಿತ ಎರಡನೇ ಮೇಲ್ಮನವಿ ಮತ್ತು ದೂರುಗಳಿಗಾಗಿ ಕರ್ನಾಟಕ ಮಾಹಿತಿ ಆಯೋಗದ ಅಧಿಕೃತ ವೆಬ್ಸೈಟ್ ಬಳಸಬಹುದು.
ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯೂ ಸಿಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಇಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭದ್ರತೆ, ನ್ಯಾಯಾಲಯದಿಂದ ಪ್ರಕಟಣೆ ನಿಷೇಧಿಸಲಾದ ದಾಖಲೆಗಳು, ತನಿಖೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಮಾಹಿತಿ, ವ್ಯಾಪಾರ ರಹಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಖಾಸಗಿತನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಮಾಹಿತಿಗಳಿಗೆ ಕಾಯ್ದೆಯಲ್ಲಿ ವಿನಾಯಿತಿಗಳಿವೆ. ಆದರೆ ವಿನಾಯಿತಿ ಇದೆ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಲ್ಲ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನೂ ಒಟ್ಟಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಾನೂನಿನ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಧಿಯ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕು.
ಆರ್ಟಿಐ ಏಕೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನ?
ಮತದಾನವು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆರಂಭ; ಆಡಳಿತದ ಮೇಲೆ ನಿರಂತರ ನಿಗಾ ಇಡುವುದು ಅದರ ಮುಂದುವರಿಕೆ. ಸರ್ಕಾರದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಣದ ಬಳಕೆ ಕುರಿತು ಮಾಹಿತಿ ದೊರೆತಾಗ ನಾಗರಿಕರು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಶ್ನಿಸಬಹುದು. ಪತ್ರಕರ್ತರು, ಸಂಶೋಧಕರು, ರೈತರು, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು, ನಾಗರಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ಈ ಹಕ್ಕನ್ನು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ಬಳಸಬಹುದು.
ಆರ್ಟಿಐ ಅರ್ಜಿ ಸಲ್ಲಿಸುವುದು ಅಧಿಕಾರಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋರಾಟ ಮಾಡುವುದಲ್ಲ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ಮಾರ್ಗ. ಪ್ರಶ್ನೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ, ದಾಖಲೆಗಳ ಬೇಡಿಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿರಲಿ, ಅರ್ಜಿಯ ಸ್ವೀಕೃತಿ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲಿ. ಈ ಸಣ್ಣ ಕ್ರಮಗಳೇ ಜನರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಪಾರದರ್ಶಕತೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಲ್ಲವು.







