ಚಂದ್ರಯಾನ ಗೆದ್ದ ಇಸ್ರೋಗೆ ಒಳಗಿಂದಲೇ ಸಂಕಷ್ಟ! ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ನಿರ್ಗಮನದ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಫೋಟಕ ಸತ್ಯ!

ದೇಶದ ಹೆಮ್ಮೆಯ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಇಸ್ರೋ (Indian Space Research Organisation) ಇಂದು ದೊಡ್ಡ ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಸವಾಲನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ತಜ್ಞರು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗಗನಯಾನ, ಚಂದ್ರಯಾನ-4 ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯೋಜನೆಗಳ ನಡುವೆ ಆತಂಕ ಹುಟ್ಟಿಸಿದೆ.

ಏನಾಗುತ್ತಿದೆ?

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಇಸ್ರೋದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಜ್ಞರು ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ ಅಥವಾ ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವರದಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಗಮನಗಳು “ಸಾಮೂಹಿಕ ರಾಜೀನಾಮೆ” ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿವೆ.

ಯಾಕೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?

ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣಗಳು:

1. ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕಂಪನಿಗಳ ಆಕರ್ಷಣೆ
   • AgniKul, Skyroot, Bellatrix ಮುಂತಾದ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳ ಮತ್ತು ವೇಗದ ವೃತ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿವೆ.
2. ಕಡಿಮೆ ವೇತನ ಮತ್ತು ಸೀಮಿತ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ
   • ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಂಬಳ ಜಾಗತಿಕ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆ. ಖಾಸಗಿ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಕೊಡುವ ಸಂಬಳಕ್ಕೂ ಸರಕಾರ ಕೊಡುತ್ತಿರುವ ಸಂಬಳಕ್ಕೂ ಆಕಾಶ- ಭೂಮಿಯಷ್ಟು ಅಂತರವಿದೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರಾಜೀನಾಮೆಗೆ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲೊಂದು.
3. ಅತಿಯಾದ ಕೆಲಸದ ಒತ್ತಡ
   • ಗಗನಯಾನ, ಚಂದ್ರಯಾನ-4, ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ (Bharatiya Antariksh Station) ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಒಂದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಕೆಲಸದ ನಂತರವೂ ಸರಿಯಾದ ಮಹತ್ವ, ಗುರುತು ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಆರೋಪವೂ ಇದೆ.
4. ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳ ಹೆಚ್ಚಳ
   • ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೆ ತೆರೆಯುವ ನೀತಿಯ ನಂತರ ಅನುಭವಿ ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳು ದೊರೆಯುತ್ತಿವೆ. ಭಾರತದ ಇಸ್ರೋ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಜ್ಞಾನ, ಅನುಭವ ಮತ್ತು ದೂರದೃಷ್ಟಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಹೊಸ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿಗಳಿಗೂ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಸರಕಾರದ ನೀತಿಯಿಂದ ಹೊಸ ಅವಕಾಶಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ. ಇದು ಇನ್ನೊಂದು ಮೂಲ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ.

ಇದುವರೆಗೆ ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ರಾಜೀನಾಮೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ?

ಲಭ್ಯವಿರುವ ವರದಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 100ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಇಸ್ರೋ ತೊರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಇಂತಹ ಪ್ರತಿಭಾ ನಿರ್ಗಮನ ಇಸ್ರೋಗೆ ಹೊಸದಲ್ಲ. 2017ರ RTI ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಐದು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 300 ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ತೊರೆದಿದ್ದರು.

ಇದರ ಪರಿಣಾಮ ಏನು?

1. ಗಗನಯಾನ ಯೋಜನೆ ವಿಳಂಬವಾಗಬಹುದು

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಮಾನವ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಯಾನ ಯೋಜನೆಯ ಸಮಯಪಟ್ಟಿ (Timeline)ಗೆ ಹೊಡೆತ ಬೀಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ.

2. ಅನುಭವದ ನಷ್ಟ

ಒಬ್ಬ ಹಿರಿಯ ವಿಜ್ಞಾನಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನ ಹೊರಹೋಗುತ್ತಿದೆ.

3. ಭವಿಷ್ಯದ ಯೋಜನೆಗಳಿಗೆ ಸವಾಲು

• ಚಂದ್ರಯಾನ-4
• ಚಂದ್ರಯಾನ-5
• ಭಾರತೀಯ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕೇಂದ್ರ
• ಚಂದ್ರನಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯರ ಇಳಿಯುವ 2040ರ ಗುರಿ

ಇವುಗಳ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.

4. ಜಾಗತಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯಲ್ಲಿ ಹಿನ್ನಡೆ

ಖಾಸಗಿ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕ್ಷೇತ್ರ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ನಿರ್ಗಮನವು ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗೆ ಹೊಡೆತ ನೀಡಬಹುದು.

ಸರ್ಕಾರ ಏನು ಮಾಡುತ್ತಿದೆ?

ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಗಂಭೀರತೆಯನ್ನು ಮನಗಂಡು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಇಲಾಖೆ (Department of Space):

• ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ರಾಜೀನಾಮೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಯಂ ನಿವೃತ್ತಿಗೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.
• ರಾಜೀನಾಮೆಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸದ ಹೊಸ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿ ಹೊರಡಿಸಿದೆ.
• ಪ್ರಮುಖ ಮಿಷನ್‌ಗಳಿಗಾಗಿ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಶೇಷ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದೆ.

ಇಸ್ರೋ ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವುದು ಕೇವಲ “100 ರಾಜೀನಾಮೆಗಳ” ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಭಾರತದ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಹೇಗೆ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಬಳ, ಉತ್ತಮ ವೃತ್ತಿ ಬೆಳವಣಿಗೆ, ಸಂಶೋಧನಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ತಕ್ಕ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡದಿದ್ದರೆ, ಭಾರತದ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶ ಕನಸುಗಳಿಗೆ “ಬ್ರೇನ್ ಡ್ರೇನ್” ದೊಡ್ಡ ಸವಾಲು.