ಈಗಾಗಲೊಂದಿಗೆ ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಅಂಕಿಅಂಶ ಹಾಗೂ ನವೀನ ವರದಿಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯವಾರು ಡೇಟಾ (ಸಾಂದರ್ಭಿಕವಾಗಿ (2024-25 / 2025-26)
ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ MGNREGA ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನ ಪ್ರಮಾಣದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತೋರಿದೆ. ಈ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆ ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಹೀಗಿವೆ.
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ
ದೇಶದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶ. ಅಲ್ಲಿ ನಿರುದ್ಯೋಗವೂ ಹೆಚ್ಚು. ಇವೆರಡರ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಜಿಎಸ್ ಟಿ ಪಾಲು ಪಡೆಯುವ ರಾಜ್ಯವೂ ಹೌದು. ಅಲ್ಲಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತರಿ ಯೋಜನೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನೋಡುವುದಾದರೆ,
* 2025-26ರಲ್ಲಿ 48 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ MGNREGA ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕಿದೆ, ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನಮಾನ ಹೆಚ್ಚಳಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.
* ಶೇ. 31 ಹಕ್ಕುದಾರರು SC/ST ಸಮುದಾಯದಿಂದ ಬಂದವರು, ಸತತ ಪ್ರಗತಿಯ ಸೂಚಕವೇ ಇದಾಗಿದೆ.
* ಶೇ. 97 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಸಮಯಕ್ಕೆ ವೇತನ ಪಾವತಿ ನೆರವಾಯಿತು.
* ₹6,703 ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಹಕರಿಗೆ ಹೊಸ ಆದಾಯ ಮೂಲಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ
ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶವು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನದ ಎದುರಿಗೆ ನೇರವಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಮುನ್ನಡೆ ತೋರಿಸಿದೆ.
ಪಂಜಾಬ್
ಪಂಜಾಬ್ ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಯುವಜನರನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲೊಂದು. ಅಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಡುವ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಮಾದವವಸ್ತು ವ್ಯಸನ ಮತ್ತು ನಿರುದ್ಯೋಗ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಇಲ್ಲಿ ನರೇಗಾ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಎಂದು ನೋಡಿದರೆ,
2025-26 ಅಂಕಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ,
* ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸರಾಸರಿ 27 ದಿನಗಳ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾತ್ರ ಸಿಕ್ಕಿದೆ, ಇದು ರಾಷ್ಟ್ರ ಸರಾಸರಿ 36 ದಿನಗಳಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ.
* 100 ದಿನಗಳ ಪೂರ್ಣ ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ.
* 7 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚು ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕಿದ್ದು, ಉದ್ಯೋಗದ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಡಿಮೆ ಯಾಗಿವೆ.
* ಪಂಜಾಬ್ನಲ್ಲಿ SC ಕೆಲಸಗಾರರ ಪ್ರಮಾಣ ಶೇ. 70.56 ಆಗಿದ್ದು, ಸಮುದಾಯ-ಆಧಾರಿತ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯ ವಿಶಿಷ್ಟ ಚಿತ್ರಣ ಕಂಡಿದೆ.
ಈ ಮಾಹಿತಿ ನೋಡಿದಾಗ ಪಂಜಾಬ್ ನಲ್ಲಿ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸಿದೆ. ಉದ್ಯೋಗದ ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆ, ಆದರೆ ಕೆಲಸಗಾರರ ಸಂಯೋಜನೆ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ.
ಕರ್ನಾಟಕ
2024 ಅಂಕಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ,
* ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ಮನೆ-ಮಂದಿಗಳು: 21.02 ಲಕ್ಷ – 29.11 ಲಕ್ಷ.
* ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ ಒಟ್ಟು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು : 36.18 ಲಕ್ಷ – 51.72 ಲಕ್ಷ.
* ಅಂಗವಿಕಲರಿಗೂ ವಿಶೇಷ ಅವಕಾಶ: ಸುಮಾರು 22,573 ಮಂದಿ ಗಣನೆಗೆ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ MGNREGA ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ವರ್ಗದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇತರ ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು
ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಒಟ್ಟು ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ,
* ಆಂದ್ರಪ್ರದೇಶ, ಬಿಹಾರ, ಚತ್ತೀಸ್ಗಢ ಮತ್ತು ಆಸಾಂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಲಕ್ಷ ಮಂದಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದಾರೆ.
* ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳ (ಗೋವಾ, ಗುಜರಾತ್)ಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿತ್ತು, ಆದರೆ ದಕ್ಷಿಣದ ಇತರ ರಾಜ್ಯಗಳು ದೊಡ್ಡ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿದವು.
ಎಲ್ಲಾ ರಾಜ್ಯಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಿದ್ಧತೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ MGNREGA-ಯಿಂದ ತರಬೇತಿ, ಕಾರ್ಯಸಾಧನೆ ಮತ್ತು ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ರಾಜ್ಯಗಳು – ಉದ್ಯೋಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿ
| ರಾಜ್ಯ | ಉದ್ಯೋಗ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬಗಳು (ಲಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ) | ಸರಾಸರಿ ಉದ್ಯೋಗ ದಿನಗಳು | 100 ದಿನ ಪಡೆದ ಕುಟುಂಬ (%) |
|---|---|---|---|
| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ | 45–50 | 40–45 | 7–8% |
| ಬಿಹಾರ | 35–38 | 42–48 | 9–10% |
| ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ | 30–32 | 50–55 | 14–16% |
| ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ | 28–30 | 47–52 | 13–15% |
| ರಾಜಸ್ಥಾನ | 26–28 | 55–60 | 18–20% |
| ಕರ್ನಾಟಕ | 22–25 | 45–50 | 11–13% |
| ತಮಿಳುನಾಡು | 20–22 | 60–65 | 20%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು |
| ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ | 18–20 | 65–70 | 22–25% |
ರಾಜ್ಯವಾರು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಉದ್ಯೋಗ-ದಿನಗಳು:
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿಯಷ್ಟೇ ಗುರಿಯಾದ ಸಂಪೂರ್ಣ 100 ದಿನ ಕೆಲಸ ಕೊಡುವಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ರಾಜ್ಯಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಿಂದುಳಿದವು. ಸರ್ಕಾರದ ತಾಜಾ ವರದಿಗಳಲ್ಲಿ ಸರಾಸರಿ ದಿನಗಳು 36-50 ದಿನಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವುದು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಉದ್ಯೋಗ ದಿನಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿವೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಜಾಸ್ತಿ ಆದರೆ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆ.
SC/ST ಸಮುದಾಯದ ಪಾಲು
| ರಾಜ್ಯ | SC/ST ಪಾಲು (%) |
|---|---|
| ಪಂಜಾಬ್ | 70%ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು |
| ಬಿಹಾರ | 55–58% |
| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ | 45–48% |
| ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ | 60% |
| ಒಡಿಶಾ | 65% |
| ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ | 68–70% |
ಆಸ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣ:
ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ರಸ್ತೆ, ದೀರ್ಘಾವಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ MGNREGA ಮೂಲಕ ನಿಖರ ಫಲಿತಾಂಶ ತೋರಿಸಿವೆ. ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿಯ ಉತ್ಪಾದಕತೆ ಹಾಗೂ ಪರಿಸರದ ಸುಧಾರಣೆ ಆಗುತ್ತಿದೆ.
ನರೆಗಾ ಮೂಲಕ ನಿರ್ಮಿತ ಆಸ್ತಿಗಳು (ಪ್ರಮುಖ ಮಾದರಿ)
| ಆಸ್ತಿ ಪ್ರಕಾರ | ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಯ ನಡೆದ ರಾಜ್ಯಗಳು |
|---|---|
| ಕೆರೆ / ನೀರು ಸಂಗ್ರಹ | ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಕರ್ನಾಟಕ, ತೆಲಂಗಾಣ |
| ಗ್ರಾಮೀಣ ರಸ್ತೆ | ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ, ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ |
| ಮಣ್ಣು ಸಂರಕ್ಷಣೆ | ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ, ಛತ್ತೀಸ್ಗಢ |
| ಕೃಷಿ ಭೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ | ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ, ತಮಿಳುನಾಡು |
ಪರಿಣಾಮ
ಈ ಆಸ್ತಿಗಳು ಒಂದು ಬಾರಿ ಕೆಲಸ, ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಲಾಭ ಎಂಬ ತತ್ವವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುತ್ತವೆ.
ಸಮಾಜ-ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ:
MMGNREGAದಿಂದ ಮಹಿಳೆಯರ ಸಕ್ರಿಯತೆ, SC/ST ಸಮುದಾಯದ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟ ವೃದ್ಧಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.ನರೆಗಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯದ ಉಪಕರಣವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದೆ. ಪರಂಪರಾಗತವಾಗಿ ಹೊರಗುಳಿದ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಆದಾಯ ಭದ್ರತೆ ನೀಡುವ ಯತ್ನ ಮಾಡಿದೆ.
ಮಹಿಳಾ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆ (Women Participation)
| ರಾಜ್ಯ | ಮಹಿಳಾ ಪಾಲು (%) |
|---|---|
| ತಮಿಳುನಾಡು | 55–57% |
| ಕೇರಳ | 90%ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು |
| ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶ | 58–60% |
| ಕರ್ನಾಟಕ | 48–52% |
| ರಾಜಸ್ಥಾನ | 40–42% |
| ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ | 30–32% |
| ಬಿಹಾರ | 38–40% |
ನರೆಗಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಗುರುತು ನೀಡಿದ ಯೋಜನೆ. ಕೇರಳದಂತಹ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಮಹಿಳಾ ಆರ್ಥಿಕ ಚಳವಳಿಯಾಗಿಯೇ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. “NREGA ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡವರಿಗೆ ದಾನವಲ್ಲ, ಅದು ಗೌರವದೊಂದಿಗೆ ಬದುಕುವ ಅವಕಾಶ.” ರಾಜ್ಯಗಳ ಜಾರಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಇದ್ದರೂ,
ನರೆಗಾ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಜಾಲವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.
ಮುಂದಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಾವು ಇವುಗಳನ್ನು ಚರ್ಚೆ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ:
MGNREGA ಕುರಿತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ನಿರಂತರ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಸುಧಾರಣೆ ಯೋಚನೆಗಳು
ಜನ ಜೀವನದ ಕಥೆಗಳು — ಗ್ರಾಮೀಣ ಕಾರ್ಯದಿಂದ ಬದುಕು ಬದಲಾಯಿತು (ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಮೂಲದಿಂದ)
