ಮನೆಯ ಸುತ್ತ ಹಾವು ಇದೆಯೇ? ಪ್ರಕೃತಿಯೇ ಕೊಡುವ ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ!

ಹಾವುಗಳು ನಮ್ಮ ಪರಿಸರದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗ. ಅವು ಇಲಿ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಕೀಟಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಕಾಪಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹಾವುಗಳು ಮನೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಪಾಯಕ್ಕೂ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಪೊದೆಗಳು ಹೆಚ್ಚಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹಾವುಗಳು ಆಶ್ರಯ ಹುಡುಕುತ್ತಾ ಮನೆಗಳ ಸಮೀಪಕ್ಕೆ ಬರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಆಶ್ಚರ್ಯದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಹಾವುಗಳ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಮೊದಲು ಗಮನಿಸುವುದು ಮನುಷ್ಯರಲ್ಲ, ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಜೀವಿಗಳು. ಪಕ್ಷಿಗಳು, ಅಳಿಲುಗಳು, ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಕ್ಕುಗಳು ನಮಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಅಪಾಯವನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಸಹಜ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡರೆ ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯವನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಗುರುತಿಸಬಹುದು.

1. ಕಾಗೆಗಳು, ಮೈನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಳಿಲುಗಳ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಗದ್ದಲ

ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸಮೀಪದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪೊದೆ, ಮರದ ಬುಡ ಅಥವಾ ಪೈಪ್‌ಗಳ ರಾಶಿಯ ಬಳಿ ಕಾಗೆಗಳು, ಮೈನಾ ಪಕ್ಷಿಗಳು ಅಥವಾ ಅಳಿಲುಗಳು ಗುಂಪಾಗಿ ಸೇರಿ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಘಟನೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಬೇಡಿ.

ಪಕ್ಷಿಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹಾವುಗಳಂತಹ ಪರಭಕ್ಷಕಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಅವುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸಲು ಗುಂಪಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತವೆ. ಇದನ್ನು “ಮೊಬಿಂಗ್” ವರ್ತನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಳಗೆ ನೋಡುತ್ತಾ ಗದ್ದಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಾವು ಅಡಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಕುತೂಹಲದಿಂದ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗುವ ಬದಲು ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂತರದಿಂದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಉತ್ತಮ.

2. ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳು ಅಥವಾ ಬೆಕ್ಕುಗಳ ವಿಚಿತ್ರ ವರ್ತನೆ

ನಮ್ಮ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಇರುವ ಬೀದಿ ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಬೆಕ್ಕುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಗ್ರಹಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಅವುಗಳು ಮನುಷ್ಯರಿಗಿಂತ ಮೊದಲೇ ಹಾವಿನ ವಾಸನೆ ಅಥವಾ ಚಲನವಲನವನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲವು.

ಒಂದು ನಾಯಿ ಏಕಾಏಕಿ ಮನೆಯ ಮೂಲೆ, ಪೊದೆ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲೆಯ ಭಾಗವೊಂದರತ್ತ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೊಗಳುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅಥವಾ ಅಸಹಜವಾಗಿ ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿರಿ.

ಅದೇ ರೀತಿ ಬೆಕ್ಕೊಂದು ಬಹಳ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಒಂದೇ ಸ್ಥಳದತ್ತ ಕಣ್ಣು ನೆಟ್ಟು ಕುಳಿತಿದ್ದರೆ ಅದೂ ಒಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿರಬಹುದು. ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಈ ಸಹಜ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸುವುದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಪಾಯಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನ ನೀಡಿದಂತಾಗಬಹುದು.

3. ಹಾವಿನ ಬಿಚ್ಚಿದ ಚರ್ಮ ಕಂಡುಬಂದರೆ

ಹಾವುಗಳು ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಳೆಯ ಚರ್ಮವನ್ನು ಬಿಚ್ಚುತ್ತವೆ. ಪೊರೆ ಬಿಡುವ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು “ಮೋಲ್ಟಿಂಗ್” ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಿಮ್ಮ ತೋಟದ ಪೊದೆಗಳಲ್ಲಿ, ಗ್ಯಾರೇಜ್‌ನಲ್ಲಿ, ಗೋಡೆಯ ಅಡಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಒಣಗಿದ, ಪಾರದರ್ಶಕವಾದ ಕೊಳವೆಯಂತಹ ಚರ್ಮ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದು ಹಾವು ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರುವುದರ ಸ್ಪಷ್ಟ ಸೂಚನೆ.

ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಹಾವುಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚರ್ಮ ಬಿಚ್ಚಿದ ಪ್ರದೇಶದ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಸಮಯ ಉಳಿಯುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಂತಹ ಚರ್ಮ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.

4. ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಧೂಳಿನಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ವಿಚಿತ್ರ ಗುರುತುಗಳು

ಮಳೆ ಬಂದ ನಂತರದ ತೇವ ಮಣ್ಣು, ಮರಳು ಪ್ರದೇಶ ಅಥವಾ ಧೂಳು ತುಂಬಿದ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲವನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ ಹಾವುಗಳ ಚಲನೆಯ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಹಾವುಗಳು ಚಲಿಸುವಾಗ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಕ್ಷರ “S” ಆಕಾರದ ಅಲೆಗಳಂತಿರುವ ನಿರಂತರ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಬಿಡುತ್ತವೆ. ಇವು ಹಲ್ಲಿಗಳ ಅಥವಾ ಇಲಿಗಳ ಹೆಜ್ಜೆ ಗುರುತುಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ರೀತಿಯ ಸುತ್ತು ಸುತ್ತಾದ ಗುರುತುಗಳು ಯಾವುದಾದರೂ ಪೊದೆ, ಬಿಲ, ಪೈಪ್ ಅಥವಾ ಕತ್ತಲೆಯ ಸ್ಥಳದೊಳಗೆ ಹೋಗಿರುವಂತೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹಾವು ಅಡಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲಾಗದು.

5. ಕತ್ತಲೆಯ ಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಚಿತ್ರ ವಾಸನೆ

ಹಾವುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕರಿಗೆ ತಿಳಿದಿರದ ಸಂಗತಿಯೆಂದರೆ, ಅವುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯ ಗುರುತಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ವಾಸನೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹೋಗುತ್ತವೆ. ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅವುಗಳು ಗೂಡು ಕಟ್ಟಲು ಸ್ಥಳ ಹುಡುಕಿದಾಗ ಅಥವಾ ಅಪಾಯವನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದಾಗ ಈ ವಾಸನೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು.

ಹಳೆಯ ಸ್ಟೋರ್ ರೂಂ, ಒಣಗಿದ ಸಗಣಿ ಕಟ್ಟೆಗಳ ರಾಶಿ, ನೀರಿನ ಟ್ಯಾಂಕ್ ಕೆಳಭಾಗ ಅಥವಾ ಬಹಳ ದಿನಗಳಿಂದ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸದ ಕತ್ತಲೆಯ ಸ್ಥಳಗಳ ಬಳಿ ಹಾದು ಹೋಗುವಾಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಒದ್ದೆಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ, ಬೂಟಿನ ವಾಸನೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಲ್ಲಿಗೆ ವಾಸನೆ ಅಥವಾ ಸೌತೆಕಾಯಿಯನ್ನು ಹೋಲುವ ವಿಚಿತ್ರ ವಾಸನೆ ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅದನ್ನು ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಬೇಡಿ.

ಇಂತಹ ವಾಸನೆಗಳಿಗೆ ಇತರೆ ಕಾರಣಗಳೂ ಇರಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದು ಹೊಸದಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಅಂತರದಿಂದ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು ಸೂಕ್ತ. ನೇರವಾಗಿ ಕೈ ಹಾಕುವುದು ಅಥವಾ ಕತ್ತಲೆಯ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಜಾಗರೂಕವಾಗಿ ಹುಡುಕಾಟ ನಡೆಸುವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ.

6. ಇಲಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪೆಗಳ ಹಠಾತ್ ನಾಪತ್ತೆ

ನಿಮ್ಮ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಅಥವಾ ತೋಟದಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಇಲಿಗಳು, ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಅಥವಾ ಕಪ್ಪೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು, ಯಾವುದೇ ವಿಷ, ಬಲೆ ಅಥವಾ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಬಳಸದೇ ಇದ್ದರೂ ಅವುಗಳು ಏಕಾಏಕಿ ಕಾಣೆಯಾಗಿದ್ದರೆ ಅದು ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಸಂಗತಿ.

ಹಾವುಗಳು ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಬೇಟೆಗಾರರು. ಇಲಿಗಳು, ಹೆಗ್ಗಣಗಳು ಮತ್ತು ಕಪ್ಪೆಗಳು ಅವುಗಳ ಪ್ರಮುಖ ಆಹಾರ. ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಠಾತ್ತನೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಅಥವಾ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕಾಣೆಯಾಗುವುದು ಅಲ್ಲಿ ಹಾವು ತನ್ನ ಆಹಾರದ ಮೂಲವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕೀಟಗಳು ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನೂ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸರದ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು.

ಹಾವು ಕಂಡರೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು?

ಹಾವು ಇರುವ ಶಂಕೆ ಬಂದಾಗ ಅಥವಾ ಹಾವು ಕಂಡಾಗ ಭಯಪಡುವ ಅಗತ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕೆಳಗಿನ ಮುನ್ನೆಚ್ಚರಿಕೆಗಳನ್ನು ಪಾಲಿಸುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.

• ಹಾವನ್ನು ಹಿಡಿಯಲು ಅಥವಾ ಓಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ.
• ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮತ್ತು ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಆ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ದೂರವಿಡಿ.
• ಪೊದೆಗಳು, ಕಸದ ರಾಶಿಗಳು ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯಾಗದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡಬೇಡಿ.
• ಸ್ಥಳೀಯ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಹಾವು ರಕ್ಷಕರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ.
• ಹಾವು ವಿಷಕಾರಿ ಅಥವಾ ವಿಷರಹಿತ ಎಂಬುದನ್ನು ಸ್ವತಃ ನಿರ್ಧರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಡಿ.

ಪ್ರಕೃತಿ ಕೊಡುವ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿ

ಪ್ರಕೃತಿ ಯಾವಾಗಲೂ ತನ್ನದೇ ಆದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಪಾಯದ ಮುನ್ಸೂಚನೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಕಾಗೆಗಳ ಗದ್ದಲ, ಅಳಿಲುಗಳ ಆತಂಕ, ನಾಯಿಗಳ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಬೊಗಳಾಟ ಅಥವಾ ನೆಲದ ಮೇಲಿನ ವಿಚಿತ್ರ ಗುರುತುಗಳು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ದೊಡ್ಡ ಅಪಾಯವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಲು ನೆರವಾಗಬಹುದು.

ಆದ್ದರಿಂದ ಮನೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜೀವಿಗಳ ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವ ಅಭ್ಯಾಸ ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳಿ. ಅವುಗಳ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳು ನಮಗೆ ಕಾಣದ ಅಪಾಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡುವ ಸಹಜ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿವೆ.

ಮುಖ್ಯ ಸೂಚನೆ

ಈ ಲೇಖನವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರ. ಮೇಲಿನ ಯಾವುದೇ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಕಂಡುಬಂದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಖಚಿತವಾಗಿ ಹಾವು ಇದೆ ಎಂದರ್ಥವಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇವು ಸಂಭವನೀಯ ಅಪಾಯದ ಸೂಚನೆಗಳಾಗಿರಬಹುದು. ಹಾವು ಇರುವ ಶಂಕೆ ಬಂದರೆ ಸ್ವತಃ ಹಿಡಿಯಲು ಅಥವಾ ಓಡಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸದೆ, ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಅಥವಾ ತರಬೇತಿ ಪಡೆದ ಹಾವು ರಕ್ಷಕರ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುವುದು ಸುರಕ್ಷಿತ ಕ್ರಮವಾಗಿದೆ.