ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಸ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾದರೆ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕಸ ತಲೆನೋವು ಯಾಕೆ?

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಯಶೋಗಾಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮುಂದಿರುವ ಸವಾಲುಗಳು

ಕಸವೇ? ಅಥವಾ ತಪ್ಪಾದ ಜಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೇ?

ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಿಂದ ಕಸದ ಚೀಲ ಹೊರಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಕಸವನ್ನು ವಾಹನ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಅದರ ನಂತರ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?

ಬಹುತೇಕ ಜನರಿಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.

ಗೊತ್ತಿರಬೇಕೆಂಬ ಅಗತ್ಯವೂ ಅನಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಇದೇ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಜಪಾನ್, ಸ್ವೀಡನ್, ಜರ್ಮನಿ ಅಥವಾ ಸಿಂಗಾಪುರದ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಕೇಳಿದರೆ, ಅವರ ಉತ್ತರ ಬೇರೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಕಸ ಎಂದರೆ ತಲೆನೋವಲ್ಲ.

ಅದು ಒಂದು ಸಂಪನ್ಮೂಲ.

ಒಂದು ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ.

ಒಂದು ಇಂಧನ ಮೂಲ.

ಒಂದು ಕೈಗಾರಿಕೆ.

ಒಂದು ಉದ್ಯೋಗ ಕ್ಷೇತ್ರ.

ಹಾಗಾದರೆ ಒಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಸ ಸಂಪತ್ತಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಸದ ಗುಡ್ಡವಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಯಾಕೆ?

ಕಸ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆಯೇ ಸಮಸ್ಯೆ.

ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಮೊದಲು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ಕಸ ಎಂಬುದು ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಸ್ತುವಲ್ಲ.

ಮಾನವರು ಒಂದು ವಸ್ತುವನ್ನು ಬಳಸಿದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ಮೌಲ್ಯವಿಲ್ಲದ್ದೆಂದು ಘೋಷಿಸಿದಾಗ ಅದು “ಕಸ” ಆಗುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಅದೇ ವಸ್ತು:

• ಮರುಬಳಕೆಯಾಗಬಹುದು
• ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆಯಾಗಬಹುದು
• ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು
• ಗೊಬ್ಬರವಾಗಬಹುದು
• ಹೊಸ ಉತ್ಪನ್ನವಾಗಬಹುದು

ಅಂದರೆ ಕಸವು ವಸ್ತುವಿನ ಸಮಸ್ಯೆಯಲ್ಲ.

ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಸಮಸ್ಯೆ.

ಭಾರತದ ನಗರಗಳ ಹೊರಗೆ ಕಸದ ಬೆಟ್ಟಗಳು ಯಾಕೆ?

ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ, ಧಾರವಾಡ, ಬೆಳಗಾವಿ, ಕಲಬುರಗಿ…

ಯಾವ ನಗರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೂ ನಗರಗಳ ಹೊರವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಕಸದ ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು.

ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ:

ನಾವು ಕಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಆದರೆ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಂದರೆ:

• ಮನೆಗಳಿಂದ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಇದೆ.
• ಸಾಗಣೆ ಇದೆ.
• ಡಂಪಿಂಗ್ ಇದೆ.

ಆದರೆ:

• ವಿಂಗಡಣೆ ಕಡಿಮೆ.
• ಮರುಬಳಕೆ ಸೀಮಿತ.
• ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಅಪರ್ಯಾಪ್ತ.

ಫಲಿತಾಂಶ:

ನಗರದ ಸಮಸ್ಯೆ ಗ್ರಾಮಗಳ ಮೇಲೆ ವರ್ಗಾವಣೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಕಸವನ್ನು ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದ ದೇಶಗಳು

ಜಪಾನ್

ಜಪಾನ್‌ನ ಕೆಲವು ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಕಸವನ್ನು 20 ರಿಂದ 40 ವರ್ಗಗಳವರೆಗೆ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನಾಗರಿಕರು ಕಸ ವಿಂಗಡಿಸದಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದೇ ಇಲ್ಲ.

ಅಲ್ಲಿ ಕಸ ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಂದು ನಾಗರಿಕ ಶಿಸ್ತು.

ಸ್ವೀಡನ್

ಸ್ವೀಡನ್‌ನಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಇನ್ನೂ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕವಾಗಿದೆ.

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಕಸ ಸಾಕಾಗದ ಕಾರಣ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಂದ ಕಸವನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮಟ್ಟಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬೆಳೆದಿದೆ.

ಯಾಕೆ?

ಏಕೆಂದರೆ:

• ಕಸದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ
• ತಾಪನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
• ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ

ಎಲ್ಲವೂ ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ.

ಜರ್ಮನಿ

ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ “ವಿಸ್ತೃತ ಉತ್ಪಾದಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿ” (Extended Producer Responsibility) ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇದೆ.

ಉತ್ಪನ್ನ ತಯಾರಿಸಿದ ಕಂಪನಿಯೇ ಅದರ ಅಂತಿಮ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊರುತ್ತದೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಉತ್ಪನ್ನ ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲೇ ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಿಂಗಾಪುರ

ಭೂಮಿ ಕಡಿಮೆ.

ಆದ್ದರಿಂದ ಕಸವನ್ನು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹೂಳುವ ಬದಲು:

• ಸುಡುವುದು
• ಶಕ್ತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದು
• ಬೂದಿಯನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು

ಎಂಬ ಮಾದರಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದ ನಿಜವಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:

“ಜನರಿಗೆ ನಾಗರಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಇಲ್ಲ.”

ಇದು ಭಾಗಶಃ ಸತ್ಯ.

ಆದರೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವಲ್ಲ.

ಸಮಸ್ಯೆ ನಾಲ್ಕು ಹಂತಗಳಲ್ಲಿದೆ.

1. ಮೂಲದಲ್ಲೇ ವಿಂಗಡಣೆ ಇಲ್ಲ

ಒದ್ದೆ ಕಸ.

ಒಣ ಕಸ.

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ.

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್.

ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಚೀಲದಲ್ಲಿ.

ಇಲ್ಲಿಯೇ ಮೊದಲ ವೈಫಲ್ಯ.

2. ನಗರ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಕಡಿಮೆ

ಹೆಚ್ಚಿನ ನಗರಸಭೆಗಳಿಗೆ:

• ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೊರತೆ
• ಹಣಕಾಸು ಕೊರತೆ
• ಮಾನವ ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಕೊರತೆ

ಇವೆ.

3. ಕಸವನ್ನು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲವೆಂದು ನೋಡುವುದಿಲ್ಲ

ನಾವು ಇನ್ನೂ ಕಸವನ್ನು ಖರ್ಚು ಎಂದು ನೋಡುತ್ತೇವೆ.

ಅನೇಕ ದೇಶಗಳು ಅದನ್ನು ಆದಾಯವೆಂದು ನೋಡುತ್ತವೆ.

4. ನೀತಿ ಮತ್ತು ಜಾರಿ ನಡುವಿನ ಅಂತರ

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಾನೂನುಗಳ ಕೊರತೆ ಇಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಜಾರಿ ದುರ್ಬಲ.

ಕಸದೊಳಗೆ ಅಡಗಿರುವ ಸಂಪತ್ತು

ಒಂದು ನಗರ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕಸದಲ್ಲಿ:

ಜೈವಿಕ ತ್ಯಾಜ್ಯ

• ಗೊಬ್ಬರ
• ಬಯೋಗ್ಯಾಸ್
• ವಿದ್ಯುತ್

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್

• ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ
• ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ

ಲೋಹ

• ಮರುಬಳಕೆ

ಇ-ತ್ಯಾಜ್ಯ

• ಚಿನ್ನ
• ತಾಮ್ರ
• ಅಪರೂಪದ ಲೋಹಗಳು

ನಿರ್ಮಾಣ ತ್ಯಾಜ್ಯ

• ರಸ್ತೆ
• ಬ್ಲಾಕ್‌ಗಳು
• ಕಟ್ಟಡ ಸಾಮಗ್ರಿ

ಅಂದರೆ ಕಸದ ದೊಡ್ಡ ಭಾಗವನ್ನು ಮೌಲ್ಯಯುತ ಸಂಪನ್ಮೂಲವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಬಹುದು.

ಹಾಗಾದರೆ ಯಾಕೆ ಆಗುತ್ತಿಲ್ಲ?

ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಇನ್ನೂ “ಕಸ ತೆರವು” ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ.

“ಸಂಪನ್ಮೂಲ ಮರುಪಡೆಯುವಿಕೆ” ಮಾದರಿಯಲ್ಲ.

ಈ ಎರಡು ಪದಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇ ಭಾರತದ ಸವಾಲು.

ಕಸದ ರಾಜಕೀಯ

ಈ ವಿಷಯದ ಇನ್ನೊಂದು ಆಯಾಮವಿದೆ.

ಯಾವುದೇ ನಗರ ತನ್ನ ಕಸವನ್ನು ತನ್ನ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಬಯಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಎಲ್ಲ ನಗರಗಳೂ:

“ನಮ್ಮ ಕಸವನ್ನು ಬೇರೆಡೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ಯಿರಿ”

ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ.

ಹೀಗಾಗಿ:

ನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಲಾಭ ನಗರದಲ್ಲೇ ಉಳಿಯುತ್ತದೆ.

ಕಸದ ಹೊರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ.

ಇದು ಪರಿಸರ ನ್ಯಾಯದ ಪ್ರಶ್ನೆಯೂ ಹೌದು.

ಪರಿಹಾರ ಎಲ್ಲಿದೆ?

1. ಕಸ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಜಾಗದಲ್ಲೇ ಸಂಸ್ಕರಣೆ

ಪ್ರತಿ ವಾರ್ಡ್.

ಪ್ರತಿ ಪ್ರದೇಶ.

ಪ್ರತಿ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್.

2. ವಿಂಗಡಣೆ ಕಡ್ಡಾಯ

ವಿಂಗಡಿಸದ ಕಸ ಸಂಗ್ರಹಿಸದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

3. ಕಸದಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್

ಆದರೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ.

4. ವಲಯ ಆರ್ಥಿಕತೆ (Circular Economy)

ಬಳಕೆ → ಮರುಬಳಕೆ → ಮರುಸಂಸ್ಕರಣೆ → ಮರುಉತ್ಪಾದನೆ

5. ಕಸದ ಆರ್ಥಿಕ ಮೌಲ್ಯೀಕರಣ

ಖಾಸಗಿ ಹೂಡಿಕೆ.

ಉದ್ಯೋಗ ಸೃಷ್ಟಿ.

ಸ್ಟಾರ್ಟ್‌ಅಪ್‌ಗಳು.

6. ಉತ್ಪಾದಕರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತಯಾರಿಸುವವರು ಅದರ ಅಂತಿಮ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನೂ ಹೊರುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು?

ಭವಿಷ್ಯದ ಯಶಸ್ವಿ ನಗರಗಳು:

• ಕಸವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
• ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳನ್ನು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ:

ಕಸದ ಲಾರಿ ಕೊನೆಯ ಹಂತವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದು ಹೊಸ ಆರ್ಥಿಕ ಚಕ್ರದ ಮೊದಲ ಹಂತವಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಜಾ ಜಾಗೃತಿ: ನಾವು ಕಸವನ್ನು ಎಸೆಯುತ್ತೇವೆಯೇ? ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು?

ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿರುವ ಬಾಳೆಹಣ್ಣಿನ ಸಿಪ್ಪೆ ಕಸವಲ್ಲ, ಅದು ಗೊಬ್ಬರ.

ಬಳಸಿದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬಾಟಲಿ ಕಸವಲ್ಲ, ಅದು ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತು.

ಹಳೆಯ ಮೊಬೈಲ್ ಕಸವಲ್ಲ, ಅದು ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳ ಭಂಡಾರ.

ಸಮಸ್ಯೆ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿಲ್ಲ, ನಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಇದೆ. ನಮ್ಮ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಇದೆ.

ಬೇರೆ ದೇಶಗಳು ಕಸವನ್ನು ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿರುವುದು ಅವರ ಬಳಿ ವಿಶೇಷ ಕಸ ಇರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲ. ಅವರ ಬಳಿ ಉತ್ತಮ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುವುದರಿಂದ. ಭಾರತವೂ ಆ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಕಸವನ್ನು ನಗರದಿಂದ ಹೊರಹಾಕುವ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಆರ್ಥಿಕ ಅವಕಾಶವಾಗಿ ನೋಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಕಸದ ರಾಶಿಗಳಿಂದ ತುಂಬಿದ ನಗರಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಂಕೇತವಲ್ಲ. ತಮ್ಮ ಕಸವನ್ನೇ ಸಂಪನ್ಮೂಲವನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವ ನಗರಗಳೇ ನಿಜವಾದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ನಗರಗಳು.

ಬಹುಶಃ ಮುಂದಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ ರಸ್ತೆ, ಸೇತುವೆ ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡಗಳದ್ದಲ್ಲ. ನಾವು ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಕಸವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತೇವೆ ಎಂಬುದೇ ಆಗಿದೆ.