ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಮ್ಮೆ ಕಂಬಳ: ಮಣ್ಣಿನಿಂದ ಮೈದಾನದವರೆಗೆ

ಕರಾವಳಿಯ ಮಣ್ಣಿಗೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ವಾಸನೆ ಇದೆ. ಮಳೆ, ಹಸಿರು, ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು, ತೆಂಗು-ಅಡಿಕೆಯ ತೋಟಗಳು, ಸಮುದ್ರದ ಗಾಳಿ… ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಜನರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯೂ ಅಷ್ಟೇ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ. ಆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಹಲವು ಜೀವಂತ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಳವೂ ಒಂದು.

ಕಂಬಳ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಕೆಸರು ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ಕೋಣಗಳ ಓಟವಲ್ಲ. ಅದು ಕರಾವಳಿಯ ರೈತನ ಬೆವರಿನ ಕಥೆ. ಮಣ್ಣಿನೊಂದಿಗೆ ಅವನಿಗಿರುವ ಸಂಬಂಧದ ಕಥೆ. ಕೃಷಿ ಮುಗಿದ ಸಂಭ್ರಮದ ಕಥೆ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬಂದ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸುವ ಸಮುದಾಯದ ಕಥೆ.

ಮಳೆ ಸುರಿದು ಗದ್ದೆಗಳು ಹಸಿರಾದಾಗ, ಭತ್ತದ ಹೊಲಗಳು ಕೊಯ್ಲಿನ ಸಂಭ್ರಮಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧವಾದಾಗ, ಕರಾವಳಿಯ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಳದ ಸದ್ದು ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಓಡುವ ಕೋಣಗಳ ಹೆಜ್ಜೆಯೊಂದಿಗೆ ರೈತನ ಉತ್ಸಾಹವೂ ಓಡುತ್ತದೆ. ಆ ಓಟದಲ್ಲಿ ವೇಗವಿದೆ, ಸ್ಪರ್ಧೆಯಿದೆ; ಆದರೆ ಅದರಾಚೆಗೆ ಮಣ್ಣಿನ ನೆನಪೂ ಇದೆ.

ಕಂಬಳದ ಕೋಣಗಳು ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲ. ಅವು ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನ ಸಹಚರರು. ರೈತನ ಬದುಕಿನ ಒಂದು ಭಾಗ. ಅವುಗಳ ಆರೈಕೆ, ತರಬೇತಿ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಕಂಬಳದ ದಿನದ ಸಂಭ್ರಮ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗ. ಆ ಕಾರಣಕ್ಕೇ ಕಂಬಳವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಮೊದಲು ಕರಾವಳಿಯ ಮಣ್ಣನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು.

ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿ, ಕೃಷಿ, ನಂಬಿಕೆ, ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯ ಜೀವನ ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿವೆ. ಕಂಬಳವೂ ಇದೇ ಬದುಕಿನ ನಡುವೆ ಬೆಳೆದ ಪರಂಪರೆ. ಕಾಲ, ಕೃಷಿಯ ಸ್ವರೂಪ, ಬದುಕಿನ ವೇಗ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಬದಲಾಗದ್ದು ಮಾತ್ರ ಕಂಬಳದ ಮೇಲಿನ ಕರಾವಳಿಯ ಜನರ ಪ್ರೀತಿ. ಇಂದು ಕಂಬಳ ಕರಾವಳಿಯ ಗಡಿಯನ್ನು ಮೀರಿ ಕರ್ನಾಟಕದಾದ್ಯಂತ ಪರಿಚಿತವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ಪರಂಪರೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿರುವುದರ ಸಂಕೇತವೂ ಹೌದು.

ಆದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪರಂಪರೆಯಂತೆ ಕಂಬಳಕ್ಕೂ ಒಂದು ಬೇರಿದೆ. ಆ ಬೇರು ಯಾವ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ, ಯಾವ ಕೃಷಿ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿದೆ? ಕೋಣ ಮತ್ತು ರೈತನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೇನು? ಕಂಬಳದ ಹಿಂದೆ ಇರುವ ಜನಪದ ನಂಬಿಕೆಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ಪಾತ್ರವೇನು? ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಗಿದೆ? ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಂದೊಂದಾಗಿ ನೋಡೋಣ.

ಕರಾವಳಿಯ ಹೆಮ್ಮೆ, ಮಣ್ಣಿನ ಸಂಭ್ರಮ, ರೈತನ ಓಟ — ಕಂಬಳ.

SuddiTV ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಪರಿಚಯ
ಕರ್ನಾಟಕದ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುವ ನಮ್ಮ ಪರಂಪರೆಗಳ ಕಥೆಯನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಒಂದು ಪ್ರಯತ್ನ.

ಕಂಬಳ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಎಮ್ಮೆ ಓಟವೇ?
ಅಥವಾ ಅದು ಕರಾವಳಿಯ ಮಣ್ಣು, ಕೃಷಿ, ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ, ನಂಬಿಕೆ, ಅಧಿಕಾರ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಕಾಲದ ಕಥೆಯೇ?

ಕರಾವಳಿಯ ಕಂಬಳವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಮೊದಲಿಗೆ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬೀಳುವುದು ಕೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಂಚಿನಂತೆ ಓಡುವ ಎರಡು ಕೋಣಗಳು. ಅವುಗಳ ಹಿಂದೆ ನೀರನ್ನು ಚಿಮ್ಮಿಸುತ್ತಾ ಓಡುವ ಕಂಬಳದ ಜಾಕಿ. ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಕೂಗು. ಗೆದ್ದ ಕೋಣಗಳಿಗೆ ಸನ್ಮಾನ. ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಕೀರ್ತಿ. ಆದರೆ ಆ ದೃಶ್ಯದ ಹಿಂದೆ ಇನ್ನೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಕಥೆಯಿದೆ. ಅದು ಮಣ್ಣಿನ ಕಥೆ.

ಆ ಮಣ್ಣನ್ನು ಯಾರು ಹೊಂದಿದ್ದರು? ಅದನ್ನು ಯಾರು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದರು? ಕೋಣಗಳನ್ನು ಯಾರು ಸಾಕಿದರು? ಕಂಬಳವನ್ನು ಯಾರು ಆಯೋಜಿಸಿದರು? ಯಾರಿಗೆ ಅದರ ಕೀರ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿತು? ಮತ್ತು ಕಾಲ ಬದಲಾದಂತೆ ಆ ಅಧಿಕಾರದ ಸ್ವರೂಪ ಹೇಗೆ ಬದಲಾಯಿತು? ಕಂಬಳದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳಲೇಬೇಕು.

ಕಂಬಳ ಯಾವಾಗ ಹುಟ್ಟಿತು?

ಕಂಬಳಕ್ಕೆ ಒಂದು ನಿಖರವಾದ “ಜನ್ಮದಿನ” ಅಥವಾ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು ಒಮ್ಮತದಿಂದ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗುವಂತೆ “ಕಂಬಳ ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹುಟ್ಟಿತು” ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ದೃಢವಾದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ. ಲಭ್ಯವಿರುವ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಬಳದ ಆಚರಣಾತ್ಮಕ ರೂಪವನ್ನು ತುಳುನಾಡಿನ ಕೃಷಿ ಸಮಾಜದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸುತ್ತವೆ. ತುಳು ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಅಧ್ಯಯನಕಾರ ಪ್ರೊ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಅವರ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಬಳವು ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಕೃಷಿ-ಆಚರಣೆಯಾಗಿ ಸುಮಾರು 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿರಬಹುದು; ಅದಕ್ಕೂ ಮುಂಚಿನ ಕೃಷಿ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಕೋಣ ಆಧಾರಿತ ಕೆಲಸಗಳು ಇನ್ನೂ ಹಳೆಯವು.

ಅಂದರೆ, ಕಂಬಳವು ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ರೀಡೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಕೃಷಿ ಜೀವನದಿಂದ ನಿಧಾನವಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಆಚರಣೆ.

ಇದು ತುಳುನಾಡಿನ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡ, ಉಡುಪಿ ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಕಾಸರಗೋಡು ಪ್ರದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಆಳವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭತ್ತದ ಕೃಷಿಗೆ ನೀರು, ಕೆಸರುಗದ್ದೆ ಮತ್ತು ಕೋಣ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಕೋಣ ಕೇವಲ ಸಾಕುಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ಅದು ಕೃಷಿ ಆರ್ಥಿಕತೆಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿ.

ಮೊದಲ ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ “ಓಟ”ಕ್ಕಿಂತ “ಕೃಷಿ” ಮುಖ್ಯವಾಗಿತ್ತು

ಇಂದಿನಂತೆ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕುಳಿತುಕೊಂಡು ಎರಡು ಜೋಡಿ ಕೋಣಗಳು ಸ್ಪರ್ಧಿಸುವುದೇ ಕಂಬಳದ ಮೂಲ ರೂಪ ಎಂದುಕೊಳ್ಳುವುದು ತಪ್ಪು. ಪಾರಂಪರಿಕ ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ ಚಕ್ರದ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಗದ್ದೆಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡುವುದು, ಕೆಸರನ್ನು ಸಮಗೊಳಿಸುವುದು, ಬಿತ್ತನೆಗೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು – ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಮುದಾಯದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಶ್ರಮದಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಕೋಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ದೊಡ್ಡ ಗದ್ದೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದ ನಂತರ, ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಓಡಬಲ್ಲ ಮತ್ತು ಬಲಿಷ್ಠ ಕೋಣಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವುದು ಆ ಕೃಷಿ ಚಟುವಟಿಕೆಯ ಒಂದು ಸಹಜ ವಿಸ್ತರಣೆಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿರಬಹುದು ಎಂದು ಕಂಬಳದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದವರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗಾಗಿ ಮೂಲ ಕಂಬಳದ ಪ್ರಶ್ನೆ, “ಯಾರು ಗೆದ್ದರು?” ಎಂಬುದಕ್ಕಿಂತ, “ಭೂಮಿ ಫಲವತ್ತಾಗಲಿ, ಬೆಳೆ ಚೆನ್ನಾಗಲಿ” ಎಂಬ ಆಶಯಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು.

ತುಳುನಾಡಿನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆ, ಮಳೆ, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ. ಕೆಲವು ಕಂಬಳ ಆಚರಣೆಗಳು ಭೂಮಿಯ ಫಲವತ್ತತೆಯ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿಯೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಗುತ್ತು ಮನೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಬಳವು ಕೃಷಿ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಫಲವತ್ತತೆಯ ನಂಬಿಕೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ತುಳುನಾಡಿನ ದೈವ-ಭೂಮಿ ಸಂಬಂಧ

ಕರಾವಳಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯನ್ನು ಅದರ ಭೂತಾರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆ, ಗುತ್ತು ಮನೆಗಳು, ಪಾಡ್ದನಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕಂಬಳವೂ ಇದೇ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಜಗತ್ತಿನೊಳಗೆ ಬೆಳೆದದ್ದು. ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಬಳಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜೆ, ಪೂಕರೆ ಮೊದಲಾದ ಆಚರಣೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಗೆ ರಕ್ಷಣೆಯೂ ಫಲವತ್ತತೆಯೂ ದೊರೆಯಲಿ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆಗಳಿವೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಕೃಷಿ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಣ, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಅದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಹಳೆಯ ಕಂಬಳವನ್ನು ಕೇವಲ ಕ್ರೀಡೆಯೆಂದು ಹೇಳುವುದು ಅದರ ಧಾರ್ಮಿಕ-ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಕಳೆದುಹಾಕುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಕಂಬಳದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖವೂ ಇದೆ: ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರ

ಇಲ್ಲಿಂದ ಕಂಬಳದ ಕಥೆ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ. ತುಳುನಾಡಿನ ಹಳೆಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಗುತ್ತು ಅಥವಾ ಭೂಮಾಲೀಕ ಕುಟುಂಬಗಳು ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾಗಿದ್ದವು. ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು. ರೈತರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕಾರ್ಮಿಕರು ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಗುತ್ತು ಮನೆಗಳು ಕೇವಲ ಆರ್ಥಿಕ ಕೇಂದ್ರಗಳಲ್ಲ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿಯೂ ಅವುಗಳಿಗೆ ಅಧಿಕಾರವಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಹಳೆಯ ಕಂಬಳವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಒಂದು ಕಡೆ ಸಮುದಾಯದ ಕೃಷಿ ಸಂಭ್ರಮ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಇದು ಕಂಬಳದ ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ವಿರೋಧಾಭಾಸ.

ಕಂಬಳ: ಜನರ ಹಬ್ಬವೇ? ಭೂಮಾಲೀಕರ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯೇ?

ಎರಡೂ. ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಭಾಗವಹಿಸುವಿಕೆಯೂ ಇತ್ತು. ಕೋಣಗಳನ್ನು ಸಾಕಿದವರು, ಗದ್ದೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿದವರು, ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವವರು ಎಲ್ಲರೂ ಈಗಿನಂತೆಯೇ ಇದ್ದರು. ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಬಳವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಬಳದ ವೇದಿಕೆ ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವೇದಿಕೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು.

ಹಳೆಯ ಭೂಮಾಲೀಕ ತನ್ನ ಭೂಮಿ, ಕೋಣ, ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆತಿಥ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದ. ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಳ ಆಯೋಜಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೇ ಒಂದು ಕುಟುಂಬದ ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಕೆಲವು ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಬಳದೊಳಗಿನ feudal ಅಥವಾ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ಆಯಾಮವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರೊ. ಪುರುಷೋತ್ತಮ ಬಿಳಿಮಲೆ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಕಂಬಳದ ಹಳೆಯ ರೂಪ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಿತ್ತು. 1974ರ ಭೂಸುಧಾರಣೆಗಳು ದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲಿಕರನ್ನು ವಿಭಜಿಸಿದ ನಂತರ ಹಳೆಯ ಕಂಬಳದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆಧಾರವೇ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು. ಅದರ ಅರ್ಥ ಕಂಬಳವೇ “ಶೋಷಣೆಯ ಆಚರಣೆ” ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ತೀರ್ಮಾನಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಕಂಬಳ ಬೆಳೆದ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಯಾರ ಕೈಯಲ್ಲಿತ್ತು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಕೇಳದೆ ಕಂಬಳದ ಇತಿಹಾಸ ಪೂರ್ಣವಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

1974ರ ಭೂಸುಧಾರಣೆ: ಕಂಬಳದ ಹಳೆಯ ಜಗತ್ತಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ತಿರುವು

ಕರ್ನಾಟಕದ ಭೂಸುಧಾರಣೆಗಳು ಕರಾವಳಿಯ ಕೃಷಿ ಸಮಾಜವನ್ನೂ ಬದಲಿಸಿತು. ದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕುಸಿಯಿತು. ದೊಡ್ಡ ಗದ್ದೆಗಳು ಸಣ್ಣ ಹಂಚಿಕೆಗಳಾಗಿ ಬದಲಾದವು. ಹಿಂದಿನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೂರಾರು ಜನರು, ನೂರಾರು ಕೋಣಗಳು ಮತ್ತು ದೊಡ್ಡ ಕೃಷಿಭೂಮಿಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿಸಿಕೊಂಡು ಕಂಬಳ ನಡೆಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ನಡೆಯಿತು. ಕಂಬಳದ ಮೂಲವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕೃಷಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು. ಆದರೆ ಕಂಬಳ ಸಾಯಲಿಲ್ಲ. ಅದು ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಬದಲಿಸಿಕೊಂಡಿತು!

1969–70: ಕಂಬಳದ ಆಧುನಿಕ ರೂಪದ ಆರಂಭ

ಬಜಗೋಳಿ ಲವಕುಶ ಜೋಡುಕೆರೆ ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ 1969–70ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕ/ಶಾಶ್ವತ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ರೂಪುಗೊಂಡದ್ದು ಆಧುನಿಕ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಂಬಳದ ಪ್ರಮುಖ ತಿರುವು ಎಂದು ಹಲವು ಮೂಲಗಳು ಗುರುತಿಸುತ್ತವೆ. ನಂತರ ಕಾರ್ಕಳ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಶಾಶ್ವತ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿದವು. ಇದು ಕೇವಲ ಸ್ಥಳ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೃಷಿ ಆಚರಣೆಯೊಂದು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕ್ರೀಡೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ ಹೊಂದಿತ್ತು.

ಗದ್ದೆ ಈಗ ಕೇವಲ ಕೃಷಿಗಾಗಿ ಇರುವ ಜಾಗವಲ್ಲ. ಅದು ರೇಸ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಆಗತೊಡಗಿತು. ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಹೆಚ್ಚಿದರು. ನಿಯಮಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡವು. ಸಮಿತಿಗಳು ಬಂದವು. ಬಹುಮಾನಗಳು ಹೆಚ್ಚಿದವು ಮತ್ತು ಕಂಬಳವು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಒಂದು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನವಾಗಿ ಬದಲಾಯಿತು.

1980–90ರ ದಶಕ: ಭೂಮಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡರೂ ಹಣ ಗಳಿಸಿದ ಹೊಸ ಪೀಳಿಗೆ

ಇಲ್ಲಿ ಕಂಬಳದ ಕಥೆ ಮತ್ತೆ ಆಕರ್ಷಕ ತಿರುವು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಭೂಸುಧಾರಣೆಗಳ ನಂತರ ಹಿಂದಿನ ದೊಡ್ಡ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ ಕುಗ್ಗಿದರೂ, ಕರಾವಳಿಯ ಕೆಲವು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ಕುಟುಂಬಗಳು ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯಮ, ಹೋಟೆಲ್ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಮುಂಬೈನಂತಹ ನಗರಗಳ ವ್ಯಾಪಾರ ಜಗತ್ತಿನ ಮೂಲಕ ಹೊಸ ಸಂಪತ್ತು ಗಳಿಸಿದವು. ಆ ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಂದು ಭಾಗ ಮತ್ತೆ ಕರಾವಳಿಗೆ ಹರಿದುಬಂತು.

ಆಗ ಕೋಣಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸಲಾಯಿತು. ಕಂಬಳಕ್ಕೆ ಹಣ ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಕಂಬಳ ಸಮಿತಿಗಳಿಗೆ ದೇಣಿಗೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಹೊಸ ಟ್ರ್ಯಾಕ್‌ಗಳು ನಿರ್ಮಾಣವಾದವು. ಬಿಳಿಮಲೆ ಅವರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಇದು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಯಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ: ಹಳೆಯ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ ದುರ್ಬಲವಾದರೂ, ಹೊಸ ಹಣದ ಮೂಲಕ ಹಳೆಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಸಂಕೇತವಾದ ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ ಪುನಃ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶ ದೊರೆಯಿತು.

ಅಂದರೆ, ಹಳೆಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯೇ ಶಕ್ತಿ. ಹೊಸ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಣವೇ ಶಕ್ತಿ. ಆದರೆ ಕಂಬಳದ ವೇದಿಕೆ ಎರಡೂ ಕಾಲದಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿಯಿತು. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಕಂಬಳವನ್ನು ಕೆಲವರು “ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ಸಾಂಕೇತಿಕ ಪುನರಾಗಮನ” ಎಂದು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಕೋಣ ಈಗ ಕೃಷಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ

ಆಧುನಿಕ ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಕೋಣಗಳ ಬೆಲೆ, ಅವುಗಳ ಸಾಕಾಣಿಕೆ, ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೇ ರೂಪಿಸಿದೆ. ಒಂದು ಉತ್ತಮ ಜೋಡಿ ಕೋಣಗಳು ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಕೇವಲ ಸ್ಪರ್ಧೆಯ ಸಾಧನವಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ. ಒಂದು ಜೋಡಿ ಗೆದ್ದರೆ ಅದರ ಮಾಲೀಕರ ಹೆಸರು ದೂರದೂರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಬಳದಲ್ಲಿ ಕೋಣದ ವೇಗದ ಜೊತೆಗೆ ಮಾಲೀಕರ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೂ ಪ್ರದರ್ಶಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಮದುವೆ, ರಾಜಕೀಯ ಸಮಾರಂಭ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ದುಬಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮಾಡುವಂತೆಯೇ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಪ್ರದರ್ಶನ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಬದಲಾವಣೆಯಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಈ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಭೂಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದರೆ, ಇಂದು ಅದು ಉದ್ಯಮ, ವಲಸೆ ಸಂಪತ್ತು, ವ್ಯಾಪಾರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಆಸಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಬೆಸೆದುಕೊಂಡಿದೆ.

ಕಂಬಳ ಮತ್ತು ಜಾತಿ: ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಬಹುದೇ?

ತಪ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಕರಾವಳಿಯ ಹಳೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಭೂಮಾಲೀಕ ಸಮುದಾಯಗಳು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಕಾರ್ಮಿಕ ಸಮುದಾಯಗಳ ನಡುವೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಅಧಿಕಾರದ ಅಂತರವಿತ್ತು. ಕಂಬಳದ ಸುತ್ತಲಿನ ಕೆಲವು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಳಸಾಮಾಜಿಕ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿದ್ದ ಸಮುದಾಯಗಳ ಶ್ರಮವೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿತ್ತು. ಕಂಬಳದ ಗದ್ದೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವುದು, ಕೋಣಗಳ ಆರೈಕೆ, ರಾತ್ರಿ ಕಾವಲು ಮುಂತಾದ ಕೆಲಸಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಕೆಲವು ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು ಸಂಶೋಧಕರು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಬಳದ ವೈಭವದ ಚಿತ್ರವನ್ನು ಮಾತ್ರ ನೋಡಿದರೆ ಇತಿಹಾಸದ ಇನ್ನೊಂದು ಮುಖ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮಗಳ ಜನರನ್ನು ಸೆಳೆಯುವ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವೂ ಆಗಿದೆ. ಇಂಡಿಯನ್ ಎಕ್ಸಪ್ರೆಸ್ ತನ್ನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಬಳವು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ಧ್ರುವೀಕರಣದ ನಡುವೆಯೂ ವಿವಿಧ ಸಮುದಾಯಗಳು ಸೇರುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿ ಉಳಿದಿರುವುದನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಇಂದಿನ ಕಂಬಳವನ್ನು ಹಳೆಯ ಜಾತಿ-ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ನೋಡುವುದೂ ಸರಿಯಲ್ಲ. ಪರಂಪರೆ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅದರ ಹಳೆಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೆನಪುಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅಳಿದುಹೋಗಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

ಮಹಿಳೆಯರು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ?

ಕಂಬಳದ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪುರುಷರು, ಕೋಣಗಳು, ಮಾಲೀಕರು ಮತ್ತು ಜಾಕಿಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೂಡ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾದ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಕೃಷಿ ಕುಟುಂಬಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯರ ಶ್ರಮ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದ್ದರೂ, ಕಂಬಳದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ವೇದಿಕೆ ಬಹುತೇಕ ಪುರುಷಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಬಳದ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆಯುವಾಗ “ಯಾರು ಗೆದ್ದರು?” ಎನ್ನುವುದರ ಜೊತೆಗೆ “ಯಾರ ಶ್ರಮ ಕಾಣಿಸಲಿಲ್ಲ?” ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನೂ ಕೇಳಬೇಕು. ಮಾತೃಪ್ರಧಾನ ಸಮಾಜದ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದ್ದೂ “ಕಂಬಳ” ದಲ್ಲಿ ಹೆಣ್ಣುಮಕ್ಕಳು ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತಿದ್ದು ಒಂದು ವಿಚಿತ್ರ, ವಿಪರ್ಯಾಸವೇ ಸರಿ.

ಕಂಬಳದ ಆಧುನಿಕೀಕರಣ: ರಾತ್ರಿ ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಓಡುವ ಕೋಣಗಳು

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕಂಬಳವು ಋತು, ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಹಗಲಿನ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಂಡಿತ್ತು. ನಂತರ ಹೊನಲು ಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿ ಕಂಬಳಗಳು ಆರಂಭವಾದವು. ದೊಡ್ಡ ಮೈದಾನಗಳು, ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗ್ಯಾಲರಿಗಳು, ಧ್ವನಿವರ್ಧಕಗಳು, ಮಾಧ್ಯಮ ಪ್ರಸಾರ, ಪ್ರಾಯೋಜಕರು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕಂಬಳದ ರೂಪವನ್ನು ಬದಲಿಸಿವೆ. ಕಳೆದ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಂಬಳದ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಕಂಬಳಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪ್ರೇಕ್ಷಕರೂ ಹೆಚ್ಚಿದವು. ಹೀಗಾಗಿ ಕಂಬಳ ಈಗ ಕೇವಲ ಗ್ರಾಮೀಣ ಆಚರಣೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಕ್ರೀಡೆ, ಮನರಂಜನೆ, ಮಾಧ್ಯಮ, ಪ್ರಾಯೋಜಕತ್ವ, ಪ್ರತಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

ಕಂಬಳದ “ಹೀರೋ” ಈಗ ಜಾಕಿಯೂ ಹೌದು

ಆಧುನಿಕ ಕಂಬಳದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಬದಲಾವಣೆ ಎಂದರೆ, ಕೀರ್ತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಮಾಲೀಕರಿಂದ ಜಾಕಿಗಳ ಕಡೆಗೂ ಸರಿಯುತ್ತಿದೆ. ಹಿಂದೆ ಕೋಣಗಳ ಮಾಲೀಕತ್ವವೇ ಮುಖ್ಯವಾದರೆ, ಇಂದು ಅವುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವೇಗ, ಕೌಶಲ್ಯ ಮತ್ತು ದೇಹದ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸಿನಿಮಾ, ದೂರದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಾಧ್ಯಮ ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವೇಗಗೊಳಿಸಿವೆ. 2020ರಲ್ಲಿ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ಗೌಡ ಅವರ ಕಂಬಳ ಪ್ರದರ್ಶನ ರಾಷ್ಟ್ರಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ವೈರಲ್ ಆದಾಗ, ಕಂಬಳದ ಜಾಕಿಯೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನಾಯಕನಾಗಬಹುದು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಯಿತು. ಇದು ಕಂಬಳದ ಹಳೆಯ ಅಧಿಕಾರದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆದರೆ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆ.

ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ: ಆಧುನಿಕ ಕಂಬಳ ಎದುರಿಸಿದ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಶ್ನೆ

ಕಂಬಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇಲಿನ ವರ್ತನೆ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳೂ ತೀವ್ರವಾದವು. 2014ರ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ತೀರ್ಪಿನ ನಂತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕ್ರೀಡೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಾನೂನುಬದ್ಧ ನಿರ್ಬಂಧಗಳು ಗಟ್ಟಿಯಾದವು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಂತರ ಕಂಬಳವನ್ನು ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಭಾಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುವಂತೆ ಕಾನೂನು ತಿದ್ದುಪಡಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

2017ರ ಕರ್ನಾಟಕದ ತಿದ್ದುಪಡಿ ಕಾನೂನು ಕಂಬಳವನ್ನು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಷರತ್ತುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅನುಮತಿಸಿತು. ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಅನಗತ್ಯ ನೋವು ಅಥವಾ ಕಷ್ಟ ಉಂಟಾಗಬಾರದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಸುರಕ್ಷತೆ, ಕಲ್ಯಾಣ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳೀಯ ತಳಿಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿತು. ಹಾಗಾದರೆ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಉಳಿಸುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸಬಹುದೇ? ಖಂಡಿತ ಇಲ್ಲ.

ಅದೇ ರೀತಿ, ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣದ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಮುದಾಯದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪರಂಪರೆಯನ್ನು ಅದರ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳದೆ ತಿರಸ್ಕರಿಸಬಹುದೇ? ಇದಕ್ಕೂ ಸರಳ ಉತ್ತರ ಇಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆಧುನಿಕ ಕಂಬಳದ ಮುಂದಿನ ದಾರಿ ಪರಂಪರೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಲ್ಯಾಣ ಎರಡನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ರಕ್ಷಿಸುವ ದಾರಿ ಆಗಬೇಕು.

ಇಂದು ಕಂಬಳ ಎಷ್ಟು ದೊಡ್ಡದಾಗಿದೆ?

ಇಂದು ಕಂಬಳ ಕರಾವಳಿಯ ಹೊರಗೂ ಹೋಗಿದೆ. ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಇದನ್ನು ಗ್ರಾಮೀಣ ತುಳುನಾಡಿನ ಗಡಿಯಾಚೆಗೆ ಕೊಂಡೊಯ್ದಿವೆ. 2023ರ ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಪ್ರಮುಖ ಕಂಬಳ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವು ಈ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಗಮನಾರ್ಹ ಹಂತವಾಗಿತ್ತು. 2026ರ ವೇಳೆಗೆ ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯ ಕಂಬಳ ಅಸೋಸಿಯೇಷನ್, ಕರ್ನಾಟಕ ಕ್ರೀಡಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಕಂಬಳ ಜಾಕಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ ಶಿಬಿರ ಆಯೋಜಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಂದಿದೆ. ಅಂದರೆ ಕಂಬಳ ಈಗ ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬ ಅಥವಾ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲ; ಅದು ಅಧಿಕೃತ ಕ್ರೀಡಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೊಳಗೂ ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪರಿವರ್ತನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಗದ್ದೆಯಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕೃಷಿ ಆಚರಣೆ, ಇಂದು ರಾಜ್ಯಮಟ್ಟದ ಕ್ರೀಡಾ ಗುರುತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ.

ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿ ಒಂದು ಅಪಾಯವೂ ಇದೆ

ಕಂಬಳ ತನ್ನ ಮೂಲವನ್ನು ಮರೆತರೆ? ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದು “ಕೋಣ ಓಡಿಸುವ ಸ್ಪರ್ಧೆ” ಆಗಿ ಉಳಿದರೆ? ಅದರ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆ, ಮಳೆ, ಕೃಷಿ, ರೈತ, ದೈವ, ಭೂಮಿ, ಗ್ರಾಮ ಮತ್ತು ಸಮುದಾಯದ ನೆನಪುಗಳು ಮಾಯವಾದರೆ? ಆಗ ಕಂಬಳ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ಅದರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಳ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ ಕಂಬಳವನ್ನು ಕೇವಲ “ನಮ್ಮ ಹೆಮ್ಮೆ” ಎಂದು ಹೇಳಿ ಅದರೊಳಗಿನ ಹಳೆಯ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವ, ಜಾತಿ ಸಂಬಂಧ, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪಾತ್ರ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಸಮಾನತೆಗಳ ಕುರಿತು ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿದರೂ ಇತಿಹಾಸ ಅಪೂರ್ಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಕಂಬಳವನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡಬೇಕು?

ಕಂಬಳವನ್ನು ಒಂದೇ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ ನೋಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ಕಡೆ ಕರಾವಳಿಯ ಕೃಷಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಜೀವಂತ ನೆನಪು. ಅದು ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದ ಹಳೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಗುರುತು. ಅದು ಸಮುದಾಯದ ಒಗ್ಗಟ್ಟಿನ ಹಬ್ಬ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಪ್ರದರ್ಶನ. ಅದು ತುಳುನಾಡಿನ ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಹಣ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ದೊಡ್ಡ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ. ಅದು ರೈತನ ಕೋಣದೊಂದಿಗೆ ಇರುವ ಸಂಬಂಧ. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸ್ಪರ್ಧೆ, ಬಹುಮಾನ ಮತ್ತು ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಅದು ಹಳೆಯ ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ನೆನಪು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಉದ್ಯಮಶೀಲ ಕರಾವಳಿಯ ಗುರುತು. ಈ ಎಲ್ಲ ಮುಖಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ನೋಡಿದಾಗ ಮಾತ್ರ ಕಂಬಳದ ನಿಜವಾದ ಚಿತ್ರ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ಕಂಬಳದ ಕಥೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಮಣ್ಣಿನ ಕಥೆ

ಕಂಬಳದ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಒಂದೇ ವಾಕ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ ಹೀಗೆ ಹೇಳಬಹುದು. “ಭೂಮಿಯನ್ನು ಉಳುಮೆ ಮಾಡಿದ ಕೋಣಗಳ ಓಟ, ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಮನುಷ್ಯನ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯ ಓಟವಾಗಿಯೂ ಬದಲಾಯಿತು.” ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಅದರ ಕೃಷಿ ಬೇರುಗಳು ಅಳಿದುಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇಂದು ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭತ್ತದ ಗದ್ದೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ. ನಗರೀಕರಣ, ಕೈಗಾರಿಕೀಕರಣ ಮತ್ತು ಭೂಬಳಕೆಯ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಕೃಷಿ ಆಧಾರಿತ ಹಳೆಯ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನೂ ಬದಲಿಸುತ್ತಿವೆ. ಇಂತಹ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಂಬಳ ಉಳಿಯುತ್ತಿರುವುದು ಒಂದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತ. ಆದರೆ ಕಂಬಳವನ್ನು ಉಳಿಸುವುದು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ವರ್ಷಕ್ಕೊಮ್ಮೆ ಕೋಣಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುವುದಲ್ಲ.

ಕರಾವಳಿಯ ಕೃಷಿ ನೆನಪು, ತುಳು ಜನಪದ ಪರಂಪರೆ, ಗದ್ದೆಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಕೋಣಗಳ ತಳಿ ಮತ್ತು ಆರೈಕೆ, ಪಾಡ್ದನ ಮತ್ತು ಆಚರಣೆಗಳು, ಗ್ರಾಮೀಣ ಸಮುದಾಯದ ನೆನಪುಗಳು ಮತ್ತು ಈ ಪರಂಪರೆಯೊಳಗಿನ ಸಾಮಾಜಿಕ ಇತಿಹಾಸದ ಸತ್ಯಗಳನ್ನು ಅದರ ಜೊತೆಗೇ ಉಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೇ ಕಂಬಳದ ನಿಜವಾದ ಶ್ರೀಮಂತಿಕೆ ಇದೆ.