ವ್ಯಕ್ತಿ ಪರಿಚಯ
ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪರಿವರ್ತನೆಯ ಇತಿಹಾಸ ಬರೆಯುವಾಗ ಕೆಲವು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಎಂದಿಗೂ ಕಡೆಗಣಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಹೆಸರು ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ. ಉದ್ಯಮಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ ರೂಪಕಾರ ಹಾಗೂ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಾಯಕ ಎಂಬ ಹಲವು ಪಾತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ.
ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ಭಾರತವನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಗಮನಕ್ಕೆ ತಂದ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಅವರು, ನಂತರ ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ ಆಧಾರ್ (Aadhaar) ಯೋಜನೆಯ ರೂಪುರೇಷೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿ, ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ದಿಕ್ಕು ತೋರಿಸಿದರು.
ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಂಸ್ಥೆ (NTA) ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆಗಾಗಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ರಚಿಸಿರುವ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನೇಮಕಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಚರ್ಚೆಯ ಕೇಂದ್ರಬಿಂದುವಾಗಿದ್ದಾರೆ.
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ
ನಂದನ್ ಮೋಹನ್ರಾವ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರು 1955ರ ಜೂನ್ 2ರಂದು ಕರ್ನಾಟಕದ ಬೆಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಮೂಲತಃ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಉತ್ತರ ಕನ್ನಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಸಿರಸಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದೆ. ಅವರ ತಂದೆ ಮೋಹನ್ರಾವ್ ನೀಲೇಕಣಿ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ತಾಯಿ ದುರ್ಗಾ ನೀಲೇಕಣಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿದವರು.
ಉದ್ಯೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕುಟುಂಬವು ವಿವಿಧ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಿದ್ದ ಕಾರಣ, ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿವಿಧ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳು ಮತ್ತು ಜೀವನ ಶೈಲಿಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಅವಕಾಶ ಪಡೆದರು. ಈ ಅನುಭವವು ಅವರ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಕ್ಕೆ ಅಡಿಪಾಯವಾಯಿತು.
ಶಿಕ್ಷಣ
ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಪ್ರೌಢ ಶಿಕ್ಷಣದ ನಂತರ ಅವರು ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ **ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆ (IIT Bombay)**ಯಲ್ಲಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಪದವಿ ಪಡೆದರು. 1978ರಲ್ಲಿ ಅವರು ಪದವಿ ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.
ಐಐಟಿಯಲ್ಲಿ ಪಡೆದ ಶಿಕ್ಷಣವು ಕೇವಲ ತಾಂತ್ರಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನಷ್ಟೇ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದು, ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಯೋಚಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ತಂಡದೊಂದಿಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನೂ ಬೆಳೆಸಿತು.
ಮುಂದಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲೂ ಈ ಗುಣಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ.
ಉದ್ಯೋಗ ಜೀವನದ ಆರಂಭ
ಪದವಿ ಪಡೆದ ನಂತರ ಅವರು ಪತ್ನಿ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಸ್ಟಮ್ಸ್ (Patni Computer Systems) ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಲ್ಲಿಯೇ ಅವರು ಭಾರತದ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ದಿಗ್ಗಜರಾದ ಎನ್. ಆರ್. ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಈ ಪರಿಚಯವೇ ಭಾರತದ ಕಾರ್ಪೊರೇಟ್ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿತು. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ನಾರಾಯಣ ಮೂರ್ತಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಹೊಸ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಕಂಪನಿ ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಂಡರು.
ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ – ಭಾರತದ ಐಟಿ ಕನಸಿನ ಆರಂಭ
1981ರಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ₹10,000 ಬಂಡವಾಳದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ಸಂಸ್ಥೆಯೇ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಯಾರೂ ಊಹಿಸಿರಲಿಲ್ಲ, ಈ ಸಂಸ್ಥೆ ಭಾರತದ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಕಂಪನಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು. ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆರಂಭಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದರು.
ಅವರು ಕೇವಲ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ತಜ್ಞರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ.
- ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ವಿಶ್ವಾಸದ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು,
- ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು,
- ಸಂಸ್ಥೆಯ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಬಲಪಡಿಸುವುದು,
- ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಉದ್ಯೋಗಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು,
ಇವುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಅವರು ಗಮನಾರ್ಹ ನಾಯಕತ್ವ ತೋರಿದರು.
ವಿಶ್ವದ ಗಮನ ಸೆಳೆದ ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಥೆ
1990ರ ದಶಕದ ಜಾಗತೀಕರಣದ ನಂತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಐಟಿ ಕ್ಷೇತ್ರ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಕೂಡ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಿತು. ಅಮೆರಿಕಾ, ಯುರೋಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಜಾಗತಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಸಾಫ್ಟ್ವೇರ್ ಸೇವೆಗಳ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿತು. ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತೀಯ ಐಟಿ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡರು.
ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ
2002ರಲ್ಲಿ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ನ ಮುಖ್ಯ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಾಹಕ ಅಧಿಕಾರಿ (CEO) ಆದರು.
ಅವರ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥೆ:
- ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿತು,
- ಸಾವಿರಾರು ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು,
- ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿತು,
- ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಕಂಪನಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆದಿತು.
ಅವರು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕೇವಲ ಲಾಭದ ಸಾಧನವಾಗಿ ನೋಡದೆ, ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸಾಧನವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಹೊಸ ಕನಸಿನತ್ತ…
ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ನಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿ ವೃತ್ತಿಜೀವನ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. 2007ರಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯಭಾರದಿಂದ ಹೊರಬಂದವರು ಹೊಸ ದಿಕ್ಕಿನಿತ್ತ ಹೊರಳಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿದ್ದವು.
ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಸುಧಾರಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ? ದೇಶದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು ನೀಡಬಹುದೇ? ಸರ್ಕಾರದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಸರಳಗೊಳಿಸಬಹುದೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಅವರನ್ನು ಹೊಸ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ದವು. ಅದೇ ಮುಂದೆ ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ಯೋಜನೆಯಾದ ಆಧಾರ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಸಾಕಾರವಾಯಿತು.
ಆಧಾರ್ – ಒಂದು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ, ಆಡಳಿತದ ಹೊಸ ಅಧ್ಯಾಯ
2009ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತಿನ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (UIDAI – Unique Identification Authority of India) ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ಈ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರನ್ನು ನೇಮಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು.
ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೆಂದರೆ:
- ಕೋಟ್ಯಂತರ ಜನರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತ ಗುರುತಿನ ದಾಖಲೆಗಳ ಕೊರತೆ
- ಸರ್ಕಾರಿ ಸೌಲಭ್ಯಗಳು ಅರ್ಹರಿಗೆ ತಲುಪದಿರುವುದು
- ನಕಲಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ
- ಸಬ್ಸಿಡಿ ಮತ್ತು ಕಲ್ಯಾಣ ಯೋಜನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೋರಿಕೆ
- ಗುರುತಿನ ಪರಿಶೀಲನೆಯಲ್ಲಿನ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ
ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಶಾಶ್ವತ ಪರಿಹಾರವಾಗಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನಿಗೂ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು ನೀಡುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದರು. ಇದೇ ಮುಂದೆ ಆಧಾರ್ ಯೋಜನೆಯಾಗಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು.
ಆಧಾರ್ ಎಂದರೇನು?
ಆಧಾರ್ ಕೇವಲ 12 ಅಂಕಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲ. ಇದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಗುರುತನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ರೂಪದಲ್ಲಿ ದೃಢೀಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ. ಬೆರಳಚ್ಚು, ಕಣ್ಣಿನ ಮಣಿ (ಐರಿಸ್) ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ವಿಶಿಷ್ಟ ಗುರುತು ನೀಡುವ ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಜೈವಿಕ ಗುರುತಿನ (Biometric Identity) ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೇ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಟ್ಯಂತರ ಭಾರತೀಯರು ಆಧಾರ್ಗೆ ನೋಂದಾಯಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಂದು ಇದು ವಿಶ್ವದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತದ ಹೊಸ ಮಾದರಿ
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಆಧಾರ್ನ ಉದ್ದೇಶ ಕೇವಲ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿ ನೀಡುವುದಲ್ಲ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಅವರು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು.
ಮೊದಲನೆಯದು, ಸರ್ಕಾರಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು.
ಎರಡನೆಯದು, ಮಧ್ಯವರ್ತಿಗಳ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮತ್ತು ನಕಲಿ ಫಲಾನುಭವಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.
ಮೂರನೆಯದು, ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸುವುದು.
ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ನಂತರ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತದ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಯಿತು.
ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (Digital Public Infrastructure)
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಪದೇ ಪದೇ ಒತ್ತಿ ಹೇಳುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ (DPI). ರಸ್ತೆ, ರೈಲು, ವಿದ್ಯುತ್ ಅಥವಾ ನೀರಿನಂತೆ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಲಭ್ಯವಾಗಬೇಕು ಎಂಬುದು ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ಈ ಆಲೋಚನೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಪರಿಸರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.
UPI ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಕ್ರಾಂತಿ
UPI ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದ ಸಂಸ್ಥೆ NPCI ಆಗಿದ್ದರೂ, ಆಧಾರ್, ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು, ಡಿಜಿಟಲ್ ದೃಢೀಕರಣ ಮತ್ತು ಮುಕ್ತ ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕುರಿತು ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದವು. ಇಂದು ಭಾರತ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಣ್ಣ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮಿಯವರೆಗೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಪ್ರತಿದಿನ UPI ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.
ಭಾರತ ಸ್ಟ್ಯಾಕ್ (India Stack)
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗುವ ಮತ್ತೊಂದು ಮಹತ್ವದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ India Stack. ಇದು ಒಂದೇ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ,
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು,
- ಡಿಜಿಟಲ್ ದೃಢೀಕರಣ,
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಹಿ,
- ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳು,
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿಗಳು,
ಇವುಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸುಲಭವಾಗಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ನೆರವಾಗುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಸಾವಿರಾರು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ಅಪ್ಗಳು, ಫಿನ್ಟೆಕ್ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸೇವಾ ಕಂಪನಿಗಳು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.
ಟೀಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಚೆಗಳು
ಆಧಾರ್ ಯೋಜೆಗೆ ಅಪಾರ ಪ್ರಶಂಸೆ ದೊರೆತಂತೆಯೇ ಹಲವು ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೂ ಕಾರಣವಾಯಿತು.
ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಇವು:
- ವೈಯಕ್ತಿಕ ಗೌಪ್ಯತೆ ಹೇಗೆ ರಕ್ಷಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
- ಜೈವಿಕ ಮಾಹಿತಿಯ ಸುರಕ್ಷತೆ ಎಷ್ಟಿದೆ?
- ಆಧಾರ್ ಕಡ್ಡಾಯವಾಗಬೇಕೇ?
- ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಯಾರಾದರೂ ಹೊರಗುಳಿಯುವ ಅಪಾಯ ಇದೆಯೇ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಭಾರತದ ನ್ಯಾಯಾಂಗ, ಸಂಸತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಚರ್ಚೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆದವು. 2018ರಲ್ಲಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಆಧಾರ್ನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿಹಿಡಿದರೂ, ಅದರ ಬಳಕೆಗೆ ಕೆಲವು ಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸಿತು. ಈ ತೀರ್ಪು ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.
ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದ ಮಾನ್ಯತೆ
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರ ಕೆಲಸ ಭಾರತಕ್ಕಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವದ ಅನೇಕ ವೇದಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹಂಚಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಹಲವು ದೇಶಗಳು ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಅನುಭವವನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಆಸಕ್ತಿ ತೋರಿವೆ.
ಲೇಖಕರಾಗಿಯೂ ಹೆಸರು
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಒಬ್ಬ ಲೇಖಕರೂ ಹೌದು. ಅವರ ಪ್ರಮುಖ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ: ಇಮ್ಯಾಜಿನಿಂಗ್ ಇಂಡಿಯಾ (Imagining India) ಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತದ ಭವಿಷ್ಯ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ, ಶಿಕ್ಷಣ, ನಗರೀಕರಣ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಕುರಿತು ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪುಸ್ತಕವು ಭಾರತ ಹೇಗೆ 21ನೇ ಶತಮಾನದ ಜಾಗತಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಹುಡುಕುವ ಪ್ರಯತ್ನವಾಗಿದೆ.
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರನ್ನು ಕೇವಲ ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ನ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿ ನೋಡುವುದು ಅವರ ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ನಡುವಿನ ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಮರುರೂಪಿಸಲು ಅವರು ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ. ಆಧಾರ್ ಯೋಜನೆ ಕುರಿತು ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಇದ್ದರೂ, ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವೇಗವಾಗಿ ರೂಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಅವರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಜೀವನದತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ
ಅನೇಕ ಉದ್ಯಮಿಗಳು ತಮ್ಮ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಖಾಸಗಿ ವಲಯಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಆ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಆರಿಸಲಿಲ್ಲ. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ನಂತಹ ಜಾಗತಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿದ ನಂತರ, ತಮ್ಮ ಅನುಭವವನ್ನು ಭಾರತದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ನೀಡಲು ಮುಂದಾದರು.
ಅವರ ನಂಬಿಕೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು—ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಸಾಧನವಲ್ಲ; ಅದು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ, ಪಾರದರ್ಶಕ ಮತ್ತು ಜನಸ್ನೇಹಿಯನ್ನಾಗಿಸುವ ಸಾಧನವೂ ಆಗಬಹುದು.
ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿ
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರು ಹಲವು ಬಾರಿ ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿರುವ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ಸರ್ಕಾರದ ಸೇವೆಗಳು ನಾಗರಿಕರಿಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ, ವೇಗವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ತಲುಪಬೇಕು.
ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭವಿಷ್ಯದ ಆಡಳಿತದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಆಧಾರಗಳು:
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತು
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಪಾವತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
- ಡಿಜಿಟಲ್ ದಾಖಲೆಗಳ ವಿನಿಮಯ
ಈ ಮೂರರ ಸಂಯೋಜನೆಯೇ ಇಂದಿನ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಬೆನ್ನೆಲುಬಾಗಿದೆ.
ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನವೋದ್ಯಮದ ಬೆಂಬಲಿಗ
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರು ಅನೇಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು, ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರಗಳು ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಸಾಮಾಜಿಕ ಉಪಕ್ರಮಗಳಿಗೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡಿದ್ದಾರೆ. ಯುವಕರಲ್ಲಿ ನವೋದ್ಯಮ, ಕೃತಕ ಬುದ್ಧಿಮತ್ತೆ, ಡೇಟಾ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಕೌಶಲ್ಯಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವರು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ, ಭಾರತದ ದೊಡ್ಡ ಶಕ್ತಿ ಅದರ ಯುವಜನತೆ ಮತ್ತು ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ.
ಪ್ರಶಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗೌರವಗಳು
ಅವರ ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಅನೇಕ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗೌರವಗಳು ಲಭಿಸಿವೆ.
ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು:
- ಭಾರತದ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತ ಪದ್ಮಭೂಷಣ ಪ್ರಶಸ್ತಿ (2006)
- ಜಾಗತಿಕ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಅನೇಕ ಗೌರವಗಳು
- ವಿಶ್ವದ ಪ್ರಭಾವಿ ಚಿಂತಕರ ಪಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ
- ಅನೇಕ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಿಂದ ಗೌರವ ಡಾಕ್ಟರೇಟ್ಗಳು
ಈ ಗೌರವಗಳು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿಗೆ ಲಭಿಸಿದವುಗಳಲ್ಲ; ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಬಳಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ದೊರೆತ ಮಾನ್ಯತೆಗಳಾಗಿವೆ.
ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜೀವನ
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರ ಪತ್ನಿ ರೋಹಿಣಿ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರು ಖ್ಯಾತ ಲೇಖಕಿ, ಸಮಾಜಸೇವಕಿ ಮತ್ತು ದಾನಶೀಲರು. ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಶಿಕ್ಷಣ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ಸಮಾಜದ ಬಲವರ್ಧನೆಗಾಗಿ ಅವರು ಹಲವು ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ದಂಪತಿ ಭಾರತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವವರಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.
NEET–NTA ಸುಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹತೆ, ಪ್ರಶ್ನೆಪತ್ರಿಕೆ ಸೋರಿಕೆ, ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕತೆ ಕುರಿತು ದೇಶವ್ಯಾಪಿ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆದವು. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಮರುಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯನ್ನು ರಚಿಸಿತು.
ಆ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸುರಕ್ಷಿತ, ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮತ್ತು ಪಾರದರ್ಶಕಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಈ ಸಮಿತಿಗೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. NTAಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನ, ಡಿಜಿಟಲ್ ಭದ್ರತೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳ ಕುರಿತೂ ಈ ತಂಡ ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ನೀಡಲಿದೆ.
ಏಕೆ ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ?
ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಅವರ ಹಿಂದಿನ ಸಾಧನೆಗಳಲ್ಲಿದೆ.
ಭಾರತದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಡಿಜಿಟಲ್ ಗುರುತಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾದ ಆಧಾರ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸಿದ ಅನುಭವ, ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ಡಿಜಿಟಲ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದ ಪರಿಣತಿ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ನೀತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಆಳವಾದ ಅರಿವು—ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅವರನ್ನು ಈ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿಸಿವೆ.
ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಅವರ ಮೇಲೆ ಇಟ್ಟಿದೆ.
ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರ ಜೀವನವು ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ಪಾಠವನ್ನು ಕಲಿಸುತ್ತದೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಸಾಧಿಸಿದ ನಂತರವೂ ತನ್ನ ಅನುಭವವನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಬಳಸಬಹುದು. ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಮೂಲಕ ಅವರು ಭಾರತದ ಐಟಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. ಆಧಾರ್ ಮೂಲಕ ಭಾರತದ ಡಿಜಿಟಲ್ ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ ಹೊಸ ಅಡಿಪಾಯ ಹಾಕಿದರು. ಈಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಸುಧಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ಉದ್ಯಮಿಯ ಕಥೆಯಲ್ಲ. ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿ, ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದ ಮೂಲಕ ಪರಿಹಾರ ಹುಡುಕುವ ಭಾರತೀಯ ಚಿಂತನೆಯ ಕಥೆ.
ಕ್ಷಿಪ್ರ ಮಾಹಿತಿ
ಪೂರ್ಣ ಹೆಸರು: ನಂದನ್ ಮೋಹನ್ರಾವ್ ನೀಲೇಕಣಿ
ಜನನ: 2 ಜೂನ್ 1955
ಜನ್ಮಸ್ಥಳ: ಬೆಂಗಳೂರು, ಕರ್ನಾಟಕ
ಶಿಕ್ಷಣ: ಐಐಟಿ ಬಾಂಬೆ – ಎಲೆಕ್ಟ್ರಿಕಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್
ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತುಗಳು:
- ಇನ್ಫೋಸಿಸ್ ಸಹ-ಸಂಸ್ಥಾಪಕ
- UIDAI ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮೊದಲ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
- ಆಧಾರ್ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಲ್ಪಿ
- ಡಿಜಿಟಲ್ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯದ ಪ್ರವರ್ತಕ
- NTA/ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರೀಕ್ಷಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯಪಡೆಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ
“ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ; ಅದು ಆಡಳಿತ, ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ವಿಶ್ವಾಸವನ್ನೂ ಬದಲಾಯಿಸಬಲ್ಲದು. ನಂದನ್ ನೀಲೇಕಣಿ ಅವರ ಪಯಣ ಈ ಸತ್ಯಕ್ಕೆ ಜೀವಂತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.”




