ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ – ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ? ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿವರ

ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ, ಸಂಸದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮತ್ತು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವಾಳದ ಸಂಪೂರ್ಣ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಾವುದು ಎಂದು ಕೇಳಿದರೆ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಸಂಸತ್ತಿನ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ದೇಶದ ಕಾನೂನುಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ತೆರಿಗೆಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತವೆ. ಸರ್ಕಾರದ ನೀತಿಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಚರ್ಚೆಯಾಗುತ್ತವೆ. ದೇಶದ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವ ಅನೇಕ ತೀರ್ಮಾನಗಳು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಕೈಗೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಒಂದು ಗೊಂದಲವಿದೆ.

ಸಂಸತ್ ವರ್ಷಪೂರ್ತಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆಯೇ?

ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ ಎಂದರೇನು?

ಸಂಸದರು ಪ್ರತಿದಿನ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಹಾಜರಾಗಬೇಕೇ?

ವಿರೋಧ ಪಕ್ಷ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸಲೇಬೇಕೇ?

ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗೈರುಹಾಜರಾಗುವ ಸಂಸದರ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮವಿದೆಯೇ?

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಲಾಪದ ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿರುವುದು, ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಮರ್ಪಕ ಉತ್ತರ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಆರೋಪಗಳು, ಮಸೂದೆಗಳು ಸುದೀರ್ಘ ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತಿರುವ ಆತಂಕಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಮತ್ತಷ್ಟು ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿವೆ.

ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನದ ಸಂಪೂರ್ಣ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ ಎಂದರೇನು?

ಸಂಸತ್ತಿನ ಎರಡೂ ಸದನಗಳಾದ ಲೋಕಸಭೆ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಗೆ ಸೇರಿ ಸರ್ಕಾರದ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುವುದು, ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸುವುದು, ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಕೇಳುವುದು, ಬಜೆಟ್ ಅನುಮೋದಿಸುವುದು ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಿಷಯಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚಿಸುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನ (Parliament Session) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅಧಿವೇಶನವೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಸಭೆ ಅಲ್ಲ. ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಸರ್ಕಾರ ಅಧಿಕಾರ ನಡೆಸುತ್ತದೆ. ಸಂಸತ್ತು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಸಂಸದೀಯ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೂಲ ತತ್ವ.

ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಎಷ್ಟು ಬಾರಿ ಅಧಿವೇಶನ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಕನಿಷ್ಠ ಎರಡು ಅಧಿವೇಶನಗಳ ನಡುವಿನ ಅಂತರ ಆರು ತಿಂಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿರಬಾರದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಪ್ರದಾಯದಂತೆ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಅಧಿವೇಶನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

1. ಬಜೆಟ್ ಅಧಿವೇಶನ (Budget Session)

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜನವರಿ ಕೊನೆಯ ವಾರ ಅಥವಾ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಏಪ್ರಿಲ್ ಅಥವಾ ಮೇ ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಅತ್ಯಂತ ದೀರ್ಘ ಅಧಿವೇಶನ. ಕೇಂದ್ರ ಬಜೆಟ್ ಇದೇ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ಮಂಡನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

2. ಮಳೆಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನ (Monsoon Session)

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಜುಲೈದಿಂದ ಆಗಸ್ಟ್ ಅಥವಾ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ವರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರದ ವಿವಿಧ ಮಸೂದೆಗಳು ಮತ್ತು ನೀತಿಗಳ ಕುರಿತು ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

3. ಚಳಿಗಾಲದ ಅಧಿವೇಶನ (Winter Session)

ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನವೆಂಬರ್ ಮತ್ತು ಡಿಸೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ವರ್ಷದ ಕೊನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಶಾಸನಾತ್ಮಕ ಕೆಲಸಗಳು ಈ ಅಧಿವೇಶನದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೆ ವಿಶೇಷ ಅಧಿವೇಶನಗಳನ್ನೂ ಕರೆಯಬಹುದು.

ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಯಾರು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?

ಸಂವಿಧಾನದ ಪ್ರಕಾರ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳು ಅಧಿವೇಶನವನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸಚಿವ ಸಂಪುಟದ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಂಸತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಏನು ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಅಧಿವೇಶನ ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಮುಖ ಕಾರ್ಯಗಳು ನಡೆಯುತ್ತವೆ.

• ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿ
• ಶೂನ್ಯ ವೇಳೆ
• ಮಸೂದೆಗಳ ಮಂಡನೆ
• ಮಸೂದೆಗಳ ಚರ್ಚೆ
• ಬಜೆಟ್ ಚರ್ಚೆ
• ಸಮಿತಿಗಳ ವರದಿಗಳು
• ರಾಷ್ಟ್ರಪ್ರಮುಖ ವಿಷಯಗಳ ಚರ್ಚೆ
• ಸರ್ಕಾರದ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ ಪರಿಶೀಲನೆ

ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಅವಧಿಯ ಮಹತ್ವ

ಸಂಸತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವೆಂದರೆ Question Hour. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಂಸದರು ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸಬೇಕು. ಇದನ್ನೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಜೀವಾಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯಾಕೆಂದರೆ ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ, ಆಡಳಿತ ವೈಫಲ್ಯ, ಯೋಜನೆಗಳ ವಿಳಂಬ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಂಸತ್ತಿನ ದಾಖಲೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗುತ್ತವೆ.

ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲೇಬೇಕೇ?

ಸಂಸದೀಯ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಸರ್ಕಾರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಆದರೆ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಹಲವು ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಲಿಖಿತ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮೌಖಿಕ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲೇ ಬರದೇ ಉಳಿಯುತ್ತವೆ.

ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷಗಳು ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆರೋಪವೆಂದರೆ,

ಪ್ರಮುಖ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ನೇರ ಉತ್ತರ ನೀಡುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸುತ್ತಿದೆ.

ಸರ್ಕಾರದ ವಾದವೇ ಬೇರೆ.

ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರಕಾರವೇ ಉತ್ತರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಇದು ಸಂಸತ್ತಿನ ಒಳಗಿನ ನಿರಂತರ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ.

ಸಂಸದರು ಹಾಜರಾಗಲೇಬೇಕೇ?

ಹೌದು. ಸಂಸದರ ಮುಖ್ಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ಹಾಜರಾಗುವುದು. ಆದರೆ ಹಾಜರಾತಿಯ ಕುರಿತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ತಪ್ಪು ಕಲ್ಪನೆಗಳಿವೆ. ಪ್ರತಿ ದಿನವೂ ಎಲ್ಲ ಸಂಸದರು ಹಾಜರಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂಬುದು ನಿಜವಲ್ಲ. ಸಮಿತಿಗಳ ಕೆಲಸ, ಕ್ಷೇತ್ರದ ಕೆಲಸ, ಮಂತ್ರಿಗಳ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗಳು ಇವುಗಳಿಂದ ಕೆಲವರು ಗೈರಾಗಬಹುದು. ಆದರೆ ನಿರಂತರ ಗೈರುಹಾಜರಿ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಟೀಕೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ.

ಗೈರುಹಾಜರಿಗೆ ಕಾನೂನು ಏನು ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ಒಬ್ಬ ಸಂಸದನು ಸದನದ ಅನುಮತಿಯಿಲ್ಲದೆ ನಿರಂತರ 60 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಗೈರುಹಾಜರಾಗಿದ್ದರೆ, ಅವರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಖಾಲಿ ಎಂದು ಘೋಷಿಸುವ ಅವಕಾಶ ಸಂವಿಧಾನದಲ್ಲಿದೆ. ಆದರೆ ಇದು ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಸದನದ ನಿರ್ಧಾರವೂ ಅಗತ್ಯ.

ಸಂಸದರ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಕೇವಲ ಹಾಜರಾಗುವುದೇ?

ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಲ್ಲ.

ಒಬ್ಬ ಉತ್ತಮ ಸಂಸದ:

• ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಬೇಕು.
• ಚರ್ಚೆಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕು.
• ಸಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕು.
• ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಸತ್ತಿಗೆ ತರಬೇಕು.
• ಮಸೂದೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಕೇವಲ ಹಾಜರಾತಿಯಿಂದ ಉತ್ತಮ ಸಂಸದರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ನೆಹರೂ ಕಾಲದ ಸಂಸತ್ತು

ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚರ್ಚೆಗಳಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಸಣ್ಣದಾಗಿದ್ದರೂ ಅದರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸಲು ಸಮಯ ಮೀಸಲಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆಹರೂ ಅವರ ಭಾಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಭಾಗವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮನೋಭಾವ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಕಾಲ

ಅಟಲ್ ಬಿಹಾರಿ ವಾಜಪೇಯಿ ಸ್ವತಃ ದೀರ್ಘಕಾಲ ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ನಾಯಕರಾಗಿದ್ದವರು. ಅದರಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚರ್ಚೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪಾತ್ರದ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಅವರು ಆಳವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಪ್ರಧಾನಿಯಾದ ನಂತರವೂ ಸಂಸತ್ತಿನ ಚರ್ಚೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಅನೇಕ ಸಂಸದೀಯ ವಿಶ್ಲೇಷಕರು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ನಿಲುವು:

“ಸರ್ಕಾರ ಬರುತ್ತದೆ, ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಪಕ್ಷಗಳು ಗೆಲ್ಲುತ್ತವೆ, ಸೋಲುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವ ಉಳಿಯಬೇಕು.”

ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಸಂಸತ್ತಿನ ಗೌರವವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿತು ಎಂದು ಅನೇಕರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಡುತ್ತಾರೆ.

ಇಂದಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸಂಸತ್ತಿನ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿಯ ಕುರಿತು ಹಲವು ದೂರುಗಳಿವೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಗಿ:

• ಅಧಿವೇಶನದ ದಿನಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿವೆ.
• ಮಸೂದೆಗಳು ಸಮರ್ಪಕ ಚರ್ಚೆಯಿಲ್ಲದೆ ಅಂಗೀಕಾರವಾಗುತ್ತಿವೆ.
• ಪ್ರತಿಪಕ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸಮಯ ಸಿಗುತ್ತಿಲ್ಲ.
• ಸಂಸದೀಯ ಸಮಿತಿಗಳ ಪಾತ್ರ ಕುಗ್ಗುತ್ತಿದೆ.

ಎಂಬ ಚರ್ಚೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಆದರೆ ಸರಕಾರ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಮಿತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕೆಲಸಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ನೇರ ಚರ್ಚೆಗಳೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದು ಮರೆಯುತ್ತದೆ.

ಸಂಸತ್ತಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಳೆಯಬೇಕು?

ಒಂದು ಅಧಿವೇಶನ ಯಶಸ್ವಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಕೇವಲ ಎಷ್ಟು ಮಸೂದೆಗಳು ಅಂಗೀಕಾರವಾದವು ಎಂಬುದರಿಂದ ಅಳೆಯಬಾರದು.

ಬದಲಾಗಿ,

• ಎಷ್ಟು ಗಂಟೆಗಳ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯಿತು?
• ಎಷ್ಟು ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ನೀಡಲಾಯಿತು?
• ಎಷ್ಟು ಸಂಸದರು ಭಾಗವಹಿಸಿದರು?
• ಎಷ್ಟು ಸಮಿತಿ ವರದಿಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು?

ಇವುಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೂ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಮಾಡಬೇಕು.

ಪ್ರಜಾ ಜಾಗೃತಿ

ಸಂಸತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ವೇದಿಕೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಜನರ ವೇದಿಕೆ. ಪ್ರತಿ ಸಂಸದನ ಹಿಂದೆ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಮತದಾರರ ಧ್ವನಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿಪಕ್ಷ ಪ್ರಶ್ನೆ ಕೇಳಿದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಲಕ್ಷಾಂತರ ನಾಗರಿಕರ ಪರವಾಗಿ ಕೇಳುವ ಪ್ರಶ್ನೆಯಾಗಿರಬಹುದು.

ಅದೇ ರೀತಿ ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ತರಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಜನರಿಗೆ ನೀಡುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವ. ಹೀಗಾಗಿ ಸಂಸತ್ತಿನ ಗುಣಮಟ್ಟವೇ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ.

ಸಂಸತ್ ಅಧಿವೇಶನವು ಭಾರತದ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ. ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕಾನೂನುಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಉತ್ತರದಾಯಿತ್ವಕ್ಕೆ ಒಳಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜನರ ಧ್ವನಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವೇದಿಕೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವವು ಕೇವಲ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಬದುಕುವುದಿಲ್ಲ. ಸಂಸತ್ತು ಚರ್ಚಿಸುವಾಗ, ಪ್ರಶ್ನಿಸುವಾಗ ಮತ್ತು ಉತ್ತರಿಸುವಾಗ ಅದು ನಿಜವಾದ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಜೀವಂತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಸೂಚನೆ: ‘ಪ್ರಜಾ ಜಾಗೃತಿ’ ಸರಣಿಯ ಈ ಲೇಖನವು ಸುದ್ದಿ (News) ಅಥವಾ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಅಭಿಪ್ರಾಯ (Views) ಅಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕ ಅರಿವು ಮತ್ತು UPSC, KAS ಸೇರಿದಂತೆ ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾಹಿತಿ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಲೇಖನವಾಗಿದೆ.