ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಎಂದರೇನು?

ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವೇ? ಪಕ್ಷ ಶಿಸ್ತಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆಯೇ? ಅಡ್ಡಮತದಾನದ ಕಾರಣಗಳು ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಗಳ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ಬಂದಾಗ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಯಾಕೆ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ?

ಸಾಮಾನ್ಯ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತದಾರರು ಪಕ್ಷ ಬದಲಿಸಿ ಮತ ಹಾಕಿದರೆ ಅದನ್ನು ಯಾರೂ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದಿಲ್ಲ.

ಅದು ಅವರ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಕ್ಕು.

ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ವೇಳೆ ಕೆಲವು ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕದೆ ಬೇರೆ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ದೊಡ್ಡ ಸುದ್ದಿಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಅದನ್ನೇ “ಅಡ್ಡಮತದಾನ” (Cross Voting) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಗಳನ್ನು ಉರುಳಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ ಘಟನೆಗಳವರೆಗೆ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಎಂದರೇನು?

ಅದು ಯಾಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಅದರ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು?

ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಎಂದರೇನು?

ಒಬ್ಬ ಶಾಸಕ ಅಥವಾ ಮತದಾರ ತನ್ನ ಪಕ್ಷದ ಅಧಿಕೃತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕುವ ಬದಲು ಬೇರೆ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಿದರೆ ಅದನ್ನು ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ

ಒಂದು ಪಕ್ಷದ ಶಾಸಕರಿಗೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವ:

“ಈ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಿ”

ಎಂದು ಸೂಚನೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಆದರೆ ಶಾಸಕ ಮತದಾನದ ವೇಳೆ:

• ಬೇರೆ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಬಹುದು
• ಸ್ವತಂತ್ರ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಬಹುದು
• ಅಥವಾ ಮತವನ್ನು ಅಮಾನ್ಯಗೊಳಿಸಬಹುದು

ಇದನ್ನೇ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಯಾಗುವುದೇಕೆ?

ಯಾಕೆಂದರೆ ರಾಜ್ಯಸಭಾ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಜನರು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಶಾಸಕರೇ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗಾಗಿ:

ಒಬ್ಬ ಶಾಸಕನ ಮತವೂ ನಿರ್ಣಾಯಕವಾಗಬಹುದು.

ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆರಡು ಮತಗಳ ಅಂತರದಲ್ಲೇ ಫಲಿತಾಂಶ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆ ಹೇಗೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ:

• ವಿಧಾನಸಭೆಯ ಸದಸ್ಯರು ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ.
• ಅನುಪಾತಾತ್ಮಕ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯ ವಿಧಾನ (Proportional Representation) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
• ಏಕ ವರ್ಗಾಯಿಸಬಹುದಾದ ಮತ (Single Transferable Vote – STV) ಪದ್ಧತಿ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರತಿ ಮತಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವವಿರುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನ ಇದೆಯೇ?

ಇಲ್ಲ.

ಇದು ಬಹಳ ಕುತೂಹಲಕಾರಿ ವಿಷಯ.

ಒಮ್ಮೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು ರಹಸ್ಯ ಮತದಾನದ ಮೂಲಕ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು.

ಆದರೆ ನಂತರ ನಿಯಮ ಬದಲಾಯಿತು.

ಈಗ ಶಾಸಕರು ಮತ ಹಾಕಿದ ನಂತರ ತಮ್ಮ ಮತಪತ್ರವನ್ನು ಪಕ್ಷದ ಅಧಿಕೃತ ಏಜೆಂಟರಿಗೆ ತೋರಿಸಬಹುದು.

ಇದನ್ನು Open Ballot System – (ತೆರೆದ ಮತದಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಉದ್ದೇಶ:

ಹಣದ ಪ್ರಭಾವ ಮತ್ತು ಅಕ್ರಮ ಮತದಾನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

ಹಾಗಿದ್ದರೂ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಯಾಕೆ ನಡೆಯುತ್ತದೆ?

ಇಲ್ಲಿಯೇ ರಾಜಕೀಯದ ನಿಜವಾದ ಕಥೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ.

1. ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಅಸಮಾಧಾನ

ಅನೇಕ ಬಾರಿ:

• ಟಿಕೆಟ್ ಹಂಚಿಕೆ
• ನಾಯಕತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರಗಳು
• ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ

ಇವುಗಳಿಂದ ಶಾಸಕರು ಅಸಮಾಧಾನಗೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಆ ಅಸಮಾಧಾನದ ಸಂದೇಶವಾಗಬಹುದು.

2. ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯ ವಿರುದ್ಧ ವಿರೋಧ

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಕ್ಷದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯನ್ನೇ ಶಾಸಕರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ.

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗೆ ಮತ ಹಾಕಬಹುದು.

3. ರಾಜಕೀಯ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ

ಕೆಲವು ಶಾಸಕರು ತಮ್ಮ ಭವಿಷ್ಯದ ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮತ ಚಲಾಯಿಸಬಹುದು.

4. ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧಗಳು

ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಳು ಬೇರೆ ಇದ್ದರೂ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ನೇಹಗಳು ಇರುತ್ತವೆ.

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇವು ಮತದಾನದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತವೆ.

5. ಹಣದ ಪ್ರಭಾವದ ಆರೋಪಗಳು

ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಮತದಾನದ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರದ ಆರೋಪಗಳು ಕೇಳಿಬರುತ್ತವೆ.

ಆದರೆ ಇವುಗಳನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ.

ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವೇ?

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರ ಸರಳವಲ್ಲ.

ಕಾನೂನಿನ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ

ಎಲ್ಲ ಅಡ್ಡಮತದಾನವೂ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಲ್ಲ.

ಆದರೆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.

ಪಕ್ಷಾಂತರ ನಿಷೇಧ ಕಾಯ್ದೆ

(Anti-Defection Law)

ಈ ಕಾಯ್ದೆಯ ಉದ್ದೇಶ:

• ರಾಜಕೀಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ತಡೆಯುವುದು
• ಸರ್ಕಾರಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ಕಾಪಾಡುವುದು

ಆದರೆ ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಹಲವು ಬಾರಿ ಕಾನೂನು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯಾಲಯದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಮತ್ತು ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿ ಮತದಾನ ಒಂದೇನಾ?

ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಚರ್ಚೆ. ಅಡ್ಡಮತದಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಇದು ಪಕ್ಷದ ಶಿಸ್ತಿನ ಉಲ್ಲಂಘನೆ.”ಬೆಂಬಲಿಸುವವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: “ಇದು ಶಾಸಕರ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಮತ.” ಈ ಚರ್ಚೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿದೆ.

ಅಡ್ಡಮತದಾನದ ಪರಿಣಾಮಗಳೇನು?

1. ಅಚ್ಚರಿಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು

ಗೆಲ್ಲುತ್ತಾರೆ ಎಂದುಕೊಂಡ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಸೋಲಬಹುದು. ಸೋಲುತ್ತಾರೆ ಎಂದುಕೊಂಡವರು ಗೆಲ್ಲಬಹುದು.

2. ಪಕ್ಷಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗೆ ಹೊಡೆತ

ಅಡ್ಡಮತದಾನ ನಡೆದರೆ ಪಕ್ಷದ ನಾಯಕತ್ವ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತದೆ.

3. ಆಂತರಿಕ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟು

ಪಕ್ಷದೊಳಗಿನ ಗುಂಪುಗಾರಿಕೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗುತ್ತದೆ.

4. ಸರ್ಕಾರದ ಸ್ಥಿರತೆಯ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ದೊಡ್ಡ ರಾಜಕೀಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು.

ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜಕೀಯದಲ್ಲೂ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಹೊಸದಲ್ಲ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ:

• ವಿಧಾನ ಪರಿಷತ್ ಚುನಾವಣೆಗಳು
• ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳು
• ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಚುನಾವಣೆಗಳು

ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಮತದಾನದ ಘಟನೆಗಳು ಹಲವು ಬಾರಿ ಚರ್ಚೆಗೆ ಬಂದಿವೆ. ಅನೇಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಪಕ್ಷಗಳು ತಮ್ಮ ಶಾಸಕರನ್ನು ರೆಸಾರ್ಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಇರಿಸುವುದು, ನಿರಂತರ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸುವುದು, ವಿಪ್ ಜಾರಿ ಮಾಡುವುದು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಇದೇ ಭಯದಿಂದ.

ಜಗತ್ತಿನ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವಗಳು ಇದನ್ನು ಹೇಗೆ ನೋಡುತ್ತವೆ?

ಅಮೆರಿಕ ಮತ್ತು ಯುರೋಪಿನ ಅನೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಶಾಸಕರು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಮ್ಮ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧ ಮತ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಭಾಗವಾಗಿ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಭಾರತದಂತಹ ಬಹುಪಕ್ಷೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ, ಪಕ್ಷ ಶಿಸ್ತು ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಸ್ಥಿರತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಒತ್ತು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಪ್ರಜಾ ಜಾಗೃತಿ: ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಯಾವಾಗ ಒಳ್ಳೆಯದು? ಯಾವಾಗ ಅಪಾಯಕಾರಿ?

ಒಬ್ಬ ಶಾಸಕ:

• ಜನರ ಹಿತಕ್ಕಾಗಿ
• ತನ್ನ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ

ಮತ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಶಕ್ತಿ.

ಆದರೆ:

• ಹಣಕ್ಕಾಗಿ
• ವೈಯಕ್ತಿಕ ಲಾಭಕ್ಕಾಗಿ
• ರಾಜಕೀಯ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ

ಮತ ಹಾಕಿದರೆ ಅದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ದೌರ್ಬಲ್ಯ. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ನಡೆದಿದೆಯೇ ಎಂಬುದಲ್ಲ, ಅದು ಯಾಕೆ ನಡೆದಿದೆ ಎಂಬುದು ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿನ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಭಾರತೀಯ ರಾಜಕೀಯದ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಕೀರ್ಣ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಅದು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಕ್ಷದ ವಿರುದ್ಧದ ಬಂಡಾಯ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆತ್ಮಸಾಕ್ಷಿಯ ಧ್ವನಿ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ರಾಜಕೀಯ ತಂತ್ರ. ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರದ ಆರೋಪಗಳ ನೆರಳು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗುರುತು ಹಾಕುವ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಅಧಿಕಾರ, ನಿಷ್ಠೆ, ತತ್ವ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯ ನಡುವಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಸಮತೋಲನ. ರಾಜ್ಯಸಭೆ ಚುನಾವಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡ್ಡಮತದಾನ ಆ ಸಮತೋಲನದ ನಿಜವಾದ ಪರೀಕ್ಷೆಯಾಗಿದೆ.