ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯೆಂಬ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ! ಏನಿದು ಹಾಗಾದರೆ?

ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವುದು ಕೇವಲ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಲ್ಲ…

ಇಂದು ನಾವು ಬೆಂಗಳೂರು ಟ್ರಾಫಿಕ್, ಮೆಟ್ರೋ, ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ ಅಥವಾ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯೋಜನೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಕಲ್ಪನೆ ಹೊಸದೇನಲ್ಲ. ಇತಿಹಾಸದ ಪುಟಗಳನ್ನು ತಿರುಗಿಸಿದರೆ, ಉತ್ತಮ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣವು ಉತ್ತಮ ಆಡಳಿತದ ಪ್ರಮುಖ ಗುರುತು ಎಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ.

ಸಿಂಧೂ ನಾಗರಿಕತೆಯ ಮೊಹೆಂಜೊದಾರೊ ಮತ್ತು ಹರಪ್ಪ ನಗರಗಳು ಸುಮಾರು ೪,೫೦೦ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ರಸ್ತೆ ಜಾಲ, ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಗಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು.

ಭಾರತದ ಆಧುನಿಕ ನಗರ ಯೋಜನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುವಾಗ ಸರ್. ಎಂ.ವಿಶ್ವೇಶ್ವರಯ್ಯ ಅವರನ್ನು ಮರೆಯಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ನೀರಾವರಿ, ಕೈಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಮಂಡಿಸಿದ ದೂರದೃಷ್ಟಿಯು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ನ್ವಾಲ್ವಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಜ ಒಡೆಯರ್ ಅವರ ಆಡಳಿತ ಅವಧಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಸುವರ್ಣಯುಗವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮೈಸೂರು ಕೇವಲ ಅರಮನೆಗಳ ನಗರವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ; ವಿಶಾಲ ರಸ್ತೆಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಮತ್ತು ಯೋಜಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಿಂದ “ಭಾರತದ ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರ ನಗರ” ಎಂಬ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಗಳಿಸಿತು.

ಜಗತ್ತಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ, ಪಿಯರೆ-ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಎಲ್’ಎನ್ಫಾಂಟ್  ಅವರು ಅಮೆರಿಕದ ರಾಜಧಾನಿ ವಾಷಿಂಗ್ಟನ್ ಡಿ.ಸಿ.ಯನ್ನು ಯೋಜಿತ ನಗರವಾಗಿ ರೂಪಿಸಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಲೆ ಕಾರ್ಬ್ಯೂಸಿಯರ್ ಅವರು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಯೋಜಿತ ನಗರವಾದ ಚಂಡೀಗಢವನ್ನು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಿದರು.

ಈ ಎಲ್ಲ ಉದಾಹರಣೆಗಳು ಒಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ನಗರಗಳು ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವುದಿಲ್ಲ; ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ಯೋಜನೆ, ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸಮರ್ಪಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಧುನಿಕ ಸರ್ಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಸ್ಥಾನವಿದೆ.

ನಗರಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿವೆ… ಆದರೆ ಯೋಜನೆಗಳು?

ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರ ಸಂಖ್ಯೆ ವರ್ಷದಿಂದ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಶಿಕ್ಷಣ, ಉದ್ಯೋಗ, ಆರೋಗ್ಯ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನರು ಗ್ರಾಮಗಳಿಂದ ನಗರಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವಷ್ಟೇ ಹೊಸ ಸವಾಲುಗಳನ್ನೂ ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ರಸ್ತೆ, ಕುಡಿಯುವ ನೀರು, ಒಳಚರಂಡಿ, ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ, ವಸತಿ, ಸಾರಿಗೆ, ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಗರ ಯೋಜನೆಗಳಂತಹ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮೇಲಿದೆ.

ಹಾಗಾದರೆ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ಎಂದರೇನು? ಅದು ಯಾವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ? ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪಾತ್ರ ಎಷ್ಟು ಮಹತ್ವದ್ದು? ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಯೋಣ.

ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯೆಂದರೇನು?

ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಗಾಗಿ ಸರ್ಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿರುವ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೇ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ. ನಗರಗಳ ಭೌತಿಕ, ಆರ್ಥಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಸಂಬಂಧಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಸಮತೋಲನದಿಂದ ಮುನ್ನಡೆಸುವುದು ಇದರ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶ.

ರಾಜ್ಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಿದರೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಮಹಾನಗರ ಪಾಲಿಕೆಗಳು, ನಗರಸಭೆಗಳು, ಪುರಸಭೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಟ್ಟಣ ಪಂಚಾಯಿತಿಗಳು ಅದರ ನೀತಿಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುತ್ತವೆ.

ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಪ್ರಮುಖ ವ್ಯಾಪ್ತಿ

1. ನಗರ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್

ಒಂದು ನಗರ ಮುಂದಿನ 20 ರಿಂದ 30 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದು ನಗರ ಯೋಜನೆಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ವಸತಿ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೈಗಾರಿಕಾ ವಲಯಗಳು, ವಾಣಿಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಉದ್ಯಾನಗಳು ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ಜಾಲಗಳನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಬೆಂಗಳೂರು, ಮೈಸೂರು, ಹುಬ್ಬಳ್ಳಿ-ಧಾರವಾಡ ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ನಗರಗಳಿಗೆ ಮಾಸ್ಟರ್ ಪ್ಲಾನ್‌ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಕೆಲಸ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಬರುತ್ತದೆ.

2. ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ

ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಗುಣಮಟ್ಟದ ರಸ್ತೆ, ಮೇಲ್ಸೇತುವೆ, ಅಂಡರ್‌ಪಾಸ್, ಬೀದಿ ದೀಪಗಳು ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸ್ಥಳಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಇಲಾಖೆ ಯೋಜನೆ ರೂಪಿಸುತ್ತದೆ.

ಒಂದು ನಗರದ ಆರ್ಥಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯು ಅದರ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ನೇರವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

3. ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ

ನಗರ ಜನರಿಗೆ ಶುದ್ಧ ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಒದಗಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಒಳಚರಂಡಿ ನೀರನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಸಂಸ್ಕರಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಾಗಿದೆ.

ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಮಂಡಳಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯ ಸಾಧಿಸಿ ಹಲವು ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಇಲಾಖೆ ಜಾರಿಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

4. ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ

ಪ್ರತಿದಿನ ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಟನ್ ಕಸ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದರ ಸಂಗ್ರಹಣೆ, ವಿಂಗಡಣೆ, ಮರುಬಳಕೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನಿರ್ವಹಿಸುವುದು ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾಗಿದೆ.

ಸ್ವಚ್ಛ ಭಾರತ್ ಅಭಿಯಾನ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನೇಕ ಯೋಜನೆಗಳು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

5. ವಸತಿ ಮತ್ತು ನಗರ ಬಡತನ ನಿರ್ಮೂಲನೆ

ನಗರ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ದುರ್ಬಲ ವರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಸತಿ ಸೌಲಭ್ಯ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಇಲಾಖೆಯ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರಿ ಆವಾಸ್ ಯೋಜನೆ (PMAY) ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ವಸತಿ ಯೋಜನೆಗಳು ಇದರಡಿ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆ.

6. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಚಾರ ನಿರ್ವಹಣೆ

ನಗರಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗಿದೆ. ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು, ಬಸ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸೈಕಲ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ ಮತ್ತು ಪಾದಚಾರಿ ಮಾರ್ಗಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಮೂಲಕ ಸುಸ್ಥಿರ ಸಾರಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಲು ಇಲಾಖೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

7. ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ನಗರೀಕರಣದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ಅಪಾಯವಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಉದ್ಯಾನಗಳು, ಕೆರೆಗಳು, ಜಲಮೂಲಗಳು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ವಲಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಇಲಾಖೆ ವಿಶೇಷ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯವೈಖರಿ

ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ರಾಜ್ಯದ ವಿವಿಧ ನಗರ ಸ್ಥಳೀಯ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಮೂಲಕ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಗ್ರೇಟರ್ ಬೆಂಗಳೂರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (GBA), ಬೆಂಗಳೂರು ಮೆಟ್ರೋ ರೈಲು ನಿಗಮ (BMRCL), ಕರ್ನಾಟಕ ನಗರ ನೀರು ಸರಬರಾಜು ಮತ್ತು ಒಳಚರಂಡಿ ಮಂಡಳಿ (BWSSB) ಸೇರಿದಂತೆ ಹಲವು ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಇಲಾಖೆಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ರಾಜ್ಯದ ನಗರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ಕಾರಣ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯೂ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ.

ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಮುಂದೆ ಇರುವ ಸವಾಲುಗಳು

ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಎಷ್ಟೇ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದರೂ ಹಲವು ಸವಾಲುಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.

• ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ನಗರೀಕರಣ
• ಟ್ರಾಫಿಕ್ ದಟ್ಟಣೆ
• ನೀರಿನ ಕೊರತೆ
• ಕಸದ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಮಸ್ಯೆ
• ಅನಧಿಕೃತ ಕಟ್ಟಡಗಳು
• ಕೆರೆ ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಾಶ
• ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು
• ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಒತ್ತಡ

ಈ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪರಿಹರಿಸಲು ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಆಡಳಿತ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ.

ನಾಗರಿಕರ ಪಾತ್ರ ಏನು?

ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೇವಲ ಸರ್ಕಾರದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ನಾಗರಿಕರ ಸಹಭಾಗಿತ್ವವೂ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಕಸ ವಿಂಗಡಣೆ, ನೀರಿನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ, ಸಂಚಾರ ನಿಯಮ ಪಾಲನೆ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಸ್ತಿಗಳ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯ ಪಾಲ್ಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ನಾಗರಿಕರೂ ಉತ್ತಮ ನಗರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಬಹುದು.

ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರಗಳು ಹೇಗಿರಬೇಕು?

ಇಂದು ಜಗತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ “ಸ್ಮಾರ್ಟ್ ಸಿಟಿ” ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತಿದೆ. ಡಿಜಿಟಲ್ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ, ಹಸಿರು ಇಂಧನ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಸಾರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸುಸ್ಥಿರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಗರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ.

ಭವಿಷ್ಯದ ನಗರಗಳು ಕೇವಲ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಕಟ್ಟಡಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿರದೆ, ಜನಸ್ನೇಹಿ, ಪರಿಸರ ಸ್ನೇಹಿ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಆಧಾರಿತ ಜೀವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳಾಗಿರಬೇಕು.

ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ಕಟ್ಟಡಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ನಗರದ ಜೀವನಮಟ್ಟ, ಆರ್ಥಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆ, ಪರಿಸರ ಸಮತೋಲನ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಇಲಾಖೆಯಾಗಿದೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಚಂಡೀಗಢ ಯೋಜಿತ ನಗರಕ್ಕೆ, ಮೈಸೂರು ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಕ್ಕೆ, ಇಂದೋರ್ ಸ್ವಚ್ಛತೆಗೆ, ನವಿ ಮುಂಬೈ ಉಪನಗರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್ ನದಿತೀರ ಪುನರುಜ್ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಾದರಿಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ನಗರದ ಯಶಸ್ಸು ಅದರ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳಿಂದಲ್ಲ, ದೂರದೃಷ್ಟಿಯ ನಗರ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ನಿರ್ಧಾರವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಈ ನಗರಗಳು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿವೆ. ಒಂದು ನಗರ ಎಷ್ಟು ಆಧುನಿಕವಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಅದರ ಗಗನಚುಂಬಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿನ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ, ಸ್ವಚ್ಛತೆ, ಪರಿಸರ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕರ ಜೀವನಮಟ್ಟ ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ನಗರಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಇಲಾಖೆ ಒಂದು ರಾಜ್ಯದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ದೊಡ್ಡ ಅವಕಾಶ. ಈ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆಡಳಿತಗಾರನನ್ನು ಮುಂದಿನ ಜನ ಶತ-ಶತಮಾನಗಳವರೆಗೆ ನೆನಪಿಡುತ್ತದೆ.