ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ತಡೆದು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಿಗ್ನಲ್ಗಳು ಕೆಲವು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಾಲ ಕೆಲಸ ಮಾಡದೇ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ವಾಹನಗಳು ಉದ್ದ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಂತಿರುತ್ತವೆ. ಜನರು ಬೇಸರದಿಂದ “ಯಾರಪ್ಪ ಬರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವೇ ಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ವಾಹನಗಳು ಸೈರನ್ ಹಾಕುತ್ತಾ ವೇಗವಾಗಿ ದಾಟುತ್ತವೆ. ನಂತರ ತಿಳಿಯುವುದು — ಯಾವುದೋ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲ, ಸಚಿವ, ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಅಥವಾ ವಿದೇಶಿ ಗಣ್ಯರಿಗೆ “ಝೀರೊ ಟ್ರಾಫಿಕ್” ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು.
ಆದರೆ ಈ “ಝೀರೊ ಟ್ರಾಫಿಕ್” ಅಂದ್ರೇನು? ಯಾಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ? ಇದಕ್ಕೆ ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆಯೇ? ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಹಕ್ಕುಗಳಿಗಿಂತ ಗಣ್ಯರ ಸಂಚಾರ ಮುಖ್ಯವೇ? ಅಥವಾ ಇದರ ಹಿಂದೆ ಭದ್ರತಾ ಕಾರಣಗಳಿವೆಯೇ? ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಶಾಂತವಾಗಿ, ಭಾವೋದ್ವೇಗವಿಲ್ಲದೆ ವಿಶ್ಲೇಷಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ.
ಝೀರೊ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಅಂದ್ರೇನು?
ಝೀರೊ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಎಂದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಒಂದು ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಎಲ್ಲ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಾಹನ ಸಂಚಾರವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿ, ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ವಾಹನಗಳ ದಂಡು ಅಡೆತಡೆಯಿಲ್ಲದೆ ಸಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
ಇದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನಿ, ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ, ರಾಜ್ಯಪಾಲರು, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳು, ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳು, ವಿದೇಶಿ ಅತಿಥಿಗಳು ಅಥವಾ ಉನ್ನತ ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯ ಇರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಇನ್ನಷ್ಟು ಓದಿ
ಅಂದರೆ “ರಸ್ತೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವುದು” ಎನ್ನುವುದು ಇದರ ಅರ್ಥ.
ಯಾಕೆ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ?
ಮೊದಲ ಕಾರಣ — ಭದ್ರತೆ.
ಒಬ್ಬ ಉನ್ನತ ಹುದ್ದೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆದರೆ ಅದು ಕೇವಲ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದು ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಿರತೆ, ಆಡಳಿತದ ಗೌರವ, ದೇಶದ ಭದ್ರತೆಗೂ ಸಂಬಂಧಿಸಬಹುದು. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ, ರಾಜೀವ್ ಗಾಂಧಿ ಹತ್ಯೆಗಳ ನಂತರ ವಿಐಪಿ ಭದ್ರತೆ ಕುರಿತು ಸರ್ಕಾರಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯಿಂದಿವೆ.
ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ವಾಹನ ದಟ್ಟಣೆ ಇದ್ದರೆ ಭದ್ರತಾ ಪಡೆಗಳಿಗೆ ಅಪಾಯ ಗುರುತಿಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಾಹನಗಳನ್ನು ತಡೆದು ಪರಿಶೀಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ತುರ್ತು ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾರ್ಗ ಬದಲಾಯಿಸುವುದೂ ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಭದ್ರತಾ ಏಜೆನ್ಸಿಗಳು “ಕ್ಲೀನ್ ರೂಟ್” ಅನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ.
ಎರಡನೇ ಕಾರಣ — ಸಮಯ ಮತ್ತು ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್.
ಒಬ್ಬ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಧಾನಿ ದಿನಕ್ಕೆ ಅನೇಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕಾಗಬಹುದು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸಭೆಗಳು, ವಿಮಾನ ನಿಲ್ದಾಣ, ವಿಧಾನಸೌಧ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ತುರ್ತು ಸಭೆಗಳು — ಇವೆಲ್ಲದರ ನಡುವೆ ಸಮಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಳಂಬವು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಮೂರನೇ ಕಾರಣ — ತುರ್ತು ನಿರ್ಧಾರಾತ್ಮಕ ಹುದ್ದೆಗಳು.
ಕೆಲ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ನಾಯಕರಲ್ಲ. ಅವರ ಬಳಿ ಸೇನೆ, ಆಡಳಿತ, ಕಾನೂನು, ಹಣಕಾಸು, ವಿದೇಶಾಂಗ ಮುಂತಾದ ಮಹತ್ವದ ನಿರ್ಧಾರಗಳ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಸಂಚಾರವನ್ನು “ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಯಾಣ” ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನೋಡಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಆದರೆ ಸಮಸ್ಯೆ ಎಲ್ಲಿದೆ?
ಇಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ.
ಭದ್ರತೆ ಮುಖ್ಯವಾದರೆ ಜನರ ಜೀವನವೂ ಮುಖ್ಯವೇ ಅಲ್ಲವೇ?
ಒಬ್ಬ ರೋಗಿಯನ್ನು ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯುವ ಆಂಬ್ಯುಲೆನ್ಸ್ ಟ್ರಾಫಿಕ್ನಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿದರೆ? ಪರೀಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಗುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿ ತಡವಾದರೆ? ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕನಿಗೆ ಕೆಲಸ ತಪ್ಪಿದರೆ? ಸಾವಿರಾರು ಜನರ ಸಮಯವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿ ಕೆಲವರ ಸಂಚಾರಕ್ಕೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡುವುದು ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದ ಆತ್ಮಕ್ಕೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆಯೇ?
ಇದು ಜನರಲ್ಲಿ ಅಸಮಾಧಾನ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ನಾಗರಿಕನಿಗೆ ಆಗುವ ಅನುಭವ ಏನು ಅಂದ್ರೆ — “ನಮ್ಮ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಬೆಲೆ ಇಲ್ಲ, ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಅಮೂಲ್ಯ.”
ಅಲ್ಲಿಯೇ “ಜನಸೇವೆ” ಮತ್ತು “ಅಧಿಕಾರದ ದೂರ” ನಡುವೆ ಅಂತರ ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ.
ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಇದಿದೆಯೇ?
ಹೌದು. ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಉನ್ನತ ಭದ್ರತಾ ಗಣ್ಯರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರ ವಾಹನ ದಂಡು ಬಂದಾಗ ರಸ್ತೆಗಳು ಖಾಲಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ರಷ್ಯಾ, ಚೀನಾ, ಬ್ರಿಟನ್, ಫ್ರಾನ್ಸ್ — ಎಲ್ಲೆಡೆ ಕೆಲವು ಮಟ್ಟಿನ ನಿಯಂತ್ರಣ ಇರುತ್ತದೆ.
ಆದರೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಏನು ಅಂದ್ರೆ — ಅನೇಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವೇಗವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ತೊಂದರೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ವಹಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಜನರನ್ನು ದೀರ್ಘ ಸಮಯ ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಕಡಿಮೆ.
ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 15 ನಿಮಿಷದ ಸಂಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜನರನ್ನು 30-40 ನಿಮಿಷ ನಿಲ್ಲಿಸುವ ಘಟನೆಗಳೂ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಸಮಸ್ಯೆ “ಭದ್ರತೆ”ಯಲ್ಲ, “ಅದನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ವಿಧಾನ”ದಲ್ಲೇ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಅಧಿಕಾರ ಪ್ರದರ್ಶನವೂ ಇದರಲ್ಲಿ ಮಿಶ್ರಿತವಾಗಿದೆಯೇ?
ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೌದು.
ಪ್ರತಿ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯೂ ನಿಜವಾದ ಅಪಾಯ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರೋದಿಲ್ಲ. ಕೆಲ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಐಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಅಧಿಕಾರದ ಪ್ರದರ್ಶನ, ಅನಗತ್ಯ ಪ್ರೋಟೋಕಾಲ್ ಕೂಡ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಟೀಕೆ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇದೆ.
ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಂದಾಗ ರಸ್ತೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವುದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರನ್ನು ಬದಿಗೆ ಸರಿಸುವುದು, ಸೈರನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ — ಇವೆಲ್ಲವೂ ಜನರಲ್ಲಿ “ಆಡಳಿತ ನಮ್ಮ ಮೇಲಾಗಿದೆಯೇ ಹೊರತು ನಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲ” ಎಂಬ ಮನೋಭಾವ ಬೆಳೆಸಬಹುದು.
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ನಾಯಕರು ಜನರಿಂದ ಆಯ್ಕೆಯಾಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಅವರು ಜನರಿಂದ ದೂರವಾಗುತ್ತಿರುವ ಭಾವನೆ ಉಂಟಾದರೆ ಅದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಲಕ್ಷಣವಲ್ಲ.
ಹಾಗಾದರೆ ಪರಿಹಾರ ಏನು?
ಝೀರೊ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ರದ್ದು ಮಾಡುವುದು ವಾಸ್ತವಿಕ ಪರಿಹಾರವಾಗದೇ ಇರಬಹುದು. ಭದ್ರತಾ ಅಪಾಯಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇವೆ. ಆದರೆ ಜನರಿಗೆ ಆಗುವ ತೊಂದರೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವ ಕ್ರಮಗಳು ಅಗತ್ಯ.
- ಅತೀ ಕಡಿಮೆ ಸಮಯ ಮಾತ್ರ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕು
- ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಶಾಲೆ, ಪರೀಕ್ಷಾ ಮಾರ್ಗಗಳಿಗೆ ವಿಶೇಷ ವಿನಾಯಿತಿ ಇರಬೇಕು
- ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಮುಂಚಿತ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಬೇಕು
- ಅನಗತ್ಯ ವಿಐಪಿ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬೇಕು
- ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಬಳಸಿ ಚಲಿಸುವ ಭದ್ರತಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪಿಸಬೇಕು
- ಸೈರನ್ ಮತ್ತು ದರ್ಪದ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಬೇಕು
ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಜನಸಾಮಾನ್ಯರ ಹಕ್ಕುಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ.
ಝೀರೊ ಟ್ರಾಫಿಕ್ ಎನ್ನುವುದು ಕೇವಲ ರಸ್ತೆ ಖಾಲಿ ಮಾಡುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲ. ಅದು ಒಂದು ದೇಶ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೇಗೆ ಬಳಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೂ ಹೌದು. ಒಂದು ಕಡೆ ಭದ್ರತೆ ಬೇಕು. ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ ಜನರ ಗೌರವವೂ ಬೇಕು. ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ಜನರು ನಿಂತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಸಾಗುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಎಷ್ಟು ಅನಿವಾರ್ಯವೋ, ಅದೇ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಜನರ ಅಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಂವೇದನೆಯೂ ಅಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲವಾದರೆ “ಭದ್ರತೆ” ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ “ಅಂತರ” ಮಾತ್ರ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
